Коронавирус иссиқ ҳавода ўладими?

Фото: «Вечерний Магнитогорск»

Россиялик ёш мутахассис Виталий Кацман «Ухан вируси ҳароратга чидамсиз ва 26–27 даража иссиқда ўлади», деган эди, хўп бу қанчалик исботланган билмадим-у, лекин ҳаво исиши билан одамларни иммунитети мустаҳкамланиб бориши бор гап.

Грипп касаллигиям асосан қиш ва баҳор (бошларида) кўп тарқалади ва одамлар касалланади, шуни инобатга олсак коронавирусниям тарқалиши шу вақтларга тўғри келмоқда.

Шифокорлар ва табиблар ҳам кўпчилик юқумли касалликлар асосан шу қишдан баҳорга ўтиш даврида авж олишини, бу пайтда инсон организми заифлашиб, иқлим ҳам вирусларни тарқалишига мойил бўлишини айтишади.

Хўш, нима сабабдан қиш охири ва баҳор бошларида иммунитет пасаяди?

Қишда тоза ва табиий мева-сабзавотлар йўқ, қолган фаслларнинг барчасида қуёшда товланиб етилиб пишганини топиб истеъмол қилса бўлади.

Қишда иссиқ ҳаво йўқ, иссиқда эса одамлар терлаб чиниқади ва қуёш нуридан энергия олади.

Қишда ҳатто суюқликниям кам ичамиз, кам ҳаракат қиламиз, кам ёруғлик ҳам кўрамиз.

Қишда табиий озиқ-овқатларни камлигидан кўпроқ консерваланган салатлар, компот ва мурабболар истеъмол қиламиз. Бу ҳам бир сабаб.

Яна кўплаб сабабларни ёзиш мумкинки, қишда бизни иммунитетимиз пасайиб, баҳордан кузгача кундан-кунга ошиб бораверади.

Шулардан хулоса қилиб шунчаки ожизона тахмин қиладиган бўлсак, коронавирус узоғи билан май ойларигача давом этади ва ҳаммаси жойига тушади.

Тахминимча, иссиқда коронавирус ўлмаслиги мумкиндир, лекин иссиқ ҳавода одамларга вирусларга қарши туриб бера оладиган иммун система «тирилиши» аниқ.

Шунинг учун ҳозирги ҳавонинг иссиқлигидан фойдаланиб, тоза ҳавода югуриш ва пиёда юришни одат қилинг, имкони борича кунида икки-уч маҳал шу машғулотларни такрорлаб туринг, бу билан сиз қуёшдан энергия, тоза ҳаводан кислород оласиз.

Нима учун кўпроқ югуриш керак, чунки коронавирус ўпка орқали юқиши ва юққандан кейин ҳам ўпкага зиён қилиши ёки шу дард билан ўлганларни текширишганида ўпка касаллиги бўлгани аниқланган. Сизни ўпкангиз қанчалик соғлом бўлса, сиз коронавирусдан шунчалик суғурталанган ҳисобланасиз. Соғлом ўпка, соғлом нафас олиш эса кам-кам тартиб билан овқатланиш ва югуриш спорт тури билан шуғулланишингизга боғлиқдир.

Яна шуни таъкидлаб ўтиш керакки, иммунитетингиз соғлом овқатланиш билан жудаям боғлиқ. Масалан, эрталаб уйғонганингизда иммун тизимингизнинг 80 фоизга ишлаб турган бўлса, шу ҳолатда сиз нотўғри, кимёвий зарарли овқатларни аралаштириб истеъмол қилсангиз ва яна чўзилиб ётсангиз иммун тизимингиз 20 фоизга тушиб қолади. Кун давомида, эрталабдан югуриб, соғлом нонушта қилсангиз аксинча 20 фоиз бўлиб турган иммунитетингиз 100 фоизлик иш фаолиятини бошлаб юборишиям мумкин. (Ҳозиргина оилавий югуриб бўлдик)

Иссиқ ҳавода коронавирус ўладиган бўлса нима сабабдан Африка давлатларида ҳам бу касалликка чалинганлар кузатилмоқда, деган савол туғилади.

Аввало, дунёнинг барча давлатлари бир-бири билан авиақатновлар қилади, туризм ва ҳоказо борди-келдилар бўлиб туради, асосан шу йўллар орқали касалланганлар иссиқ ўлкаларга кириб боради ва вирусни тарқатади.

Иссиқ ўлкаларга бизнинг Марказий Осиё давлатлари ҳам киради, вирусни тарқалиши иқлим ва одамларнинг мизожи билан ҳам боғлиқдир.

Ҳар қайси ҳудуднинг ўз иқлими бор, иқлим фақат ҳаво эмас, айнан ҳар қайси иқлимда вируслар ҳар хил тезликда юқади, деб ўйлайман.

Бу шунчаки менинг тахминим. Масалан, иссиқ ҳавода вируслар жисмда 10 дақиқа яшай олса, совуқ ҳавода 2 соат яшаб тез одамларни касалланишига сабаб бўлиши мумкин. (Тушунтириш учун мисол қилдим, илмий исботланмаган).

Нафақат ҳавони иссиқлиги, иссиқ бўлган сари табиат уйғонади, ҳамма жой ям-яшил бўлиб, дарахтлар гуллаб, ҳашаротлар ер қаъридан чиқиб, гуллар очилиб ҳавони ҳар хил вируслардан тозалашиям мумкин, бу дунёни биз билмайдиган ёки ақлимизга сиғмайдиган сиру синоати жуда ҳам кўп.

Карантин ҳолатига ҳам шу сабаб. Қисқа вақт ичида ваҳима қилмасдан, ҳаммамиз ақл билан иш тутиб, вирус тарқалишининг олдини ола билсак ҳаммаси ўтади-ю кетади, худо хоҳласа.

Ожизона, шахсий фикрим бу. Хато бўлиши ҳам мумкин. Шунчаки, шахсий, ожизона фикрларимни сизлар билан бўлишишга қарор қилдим.

Ҳурмат билан, спорт ва саломатлик тарғиботчиси Рашид Усмонов.

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

2019 йилда қайси хасталиклар ривожланиши мумкин?
Мустаҳкам соғлиқ – келажакка “чипта”ни “бепул” олиш дегани эканига шубҳа йўқ. Шунинг учун ҳам биринчи галда у ҳақида қайғуришимиз лозим. 2019 йилнинг асосий қоидаси нафақат карьера ёки шахсий ҳаётни изга ...
Ирсий кўрликни ген терапияси билан даволаса бўладими?
«Editas Medicine» ва «Allergan» компаниялари олимлари кўрликнинг ирсий шакли — Лебер амаврозидан қийналаётган одамларнинг кўриш қобилиятини тиклаш учун CRISPR дан фойдаланишни режалаштирмоқда, дейилади «xabar.uz» хабарида. Бу болаларда учрайдиган ирсий кўрликнинг энг кенг ...
Янги тадқиқот: яра ёки жароҳатлар ўз-ўзидан битади
Фото: GETTY CREATIVE Олимларнинг ваъда беришича, яқин келажакда, масалан, куйиш ёки баъзи касалликлар асорати бўлмиш катта яралар, терининг шикастланишини беркитиш учун беморлар пластик жарроҳ тиғи остига ётишга ...
Компьютер ўйинларига берилиш касаллик деб эълон қилинди
Эҳтимол, эшитган бўлсангиз керак, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти  (ЖСТ)  компьютер ўйинига тобеъликни касаллик, деб ҳисобламоқда. Бу гапни эшитиб,  ҳазил иборалар ҳаёлингизга келса керакда: «Бизнинг PUBG/«Танк» ўйини  ишқибози беморимиз қаерда?». Ҳазил ...
Фалажга олиб борувчи 10 сабаб
Канаданинг Онтарио шаҳридаги Мак Мастер Университетида олиб борилган тадқиқотлар натижасида, олимлар фалажга олиб борувчи ўн сабабни аниқлашди.
«Яна беш дақиқа»: будильниклар орасидаги вақтда ухлаш зарарли
Иш куни эрталаб соат қўнғироғи – будильник овози уйқуни аёвсиз бузиши ҳолати ҳаммага таниш. Дастлабки дақиқаларда қаерда эканингизни ва овоз қаердан келаётганини ҳатто тушунмай қоласиз. Қўнғироқни "тўхташ" функциясига қўйиб, яна ...
Ортиқча вазндан халос бўлишнинг осон йўли топилди
Копенгаген университети олимлари чидамлиликка жисмоний машқлар, жумладан велосипед ҳайдаш висцерал (ички органларни атрофидаги) ёғ ҳажмининг камайишида муҳим роль ўйновчи ва юрак-томир касалликлари хатарини камайтирувчи интерлейкин-6 синтезида ёрдам беришини аниқлашди.  [caption id="attachment_2429" ...
Аёллар умри нега узун?
Илмий манбаларга қараганда, аёл зоти эркакларга нисбатан 10 йилдан ортиқ умр кўрар экан. Аёллар фақат умрбоқийлик бобида устун бўлибгина қолмай, балки улар зукколик ҳамда сезги ҳиссиётлари билан ҳам ажралиб турар ...
Болалар коронавируснинг яширин ташувчиси бўлиши мумкин(ми)?
Хитойлик олимлар Гуанчжоу шаҳридан 745 болани текширишди. Улардан фақат ўнтаси коронавирусни топдилар, уларда касаллик жиддий аломатларсиз ўтди. Фото: Reuters Болалар COVID-19 коронавирусни яшириш ташувчилари бўлиши мумкин, чунки уларда ...
Талабаларни ҳайратга солган профессор
Фото: pravmir.ru Профессор талабаларига психология дарсини ўтаркан, бир касалнинг касаллик тарихини айтиб берди: “Касал на гапиради, на айтганингизни англайди. Баъзан соатлаб тушунарсиз сўзлар айтади. Вақт ва макон ҳақида ...
Коронавирусга даво топилди(ми?)
Хитойлик тиббиётчилар 2019-nCoV коронавируси билан чақирилувчи янги типдаги зотилжамни экстракорпорал оксигенация, яъни қонни кислород билан тўйинтириш йўли билан муваффақиятли даволаш усулини ишлаб чиқишди.  Таъкидланишича, Ухань университети госпиталида янги типдаги зотилжамга ...
Товус – ўзи жилвакор, сўлаги ва тухуми дардларга кор…
Фото: mirplaneta.ru Товус маълумки, патини кўтарганда, елпиғичга ўхшаб кети ёйилганда ҳар хил рангда жиловланиши билан кишиларни айниқса болакайларни ҳайратга солади. Бу парранда барча ҳудудларда, ҳайвонот боғларида, табиатга ...
Қандли диабетга қарши дорилар самарадорлигини аниқлайдиган тест тизими яратилди
Британия Колумбияси универститети ходимларининг хабар беришича, эндиликда диабетик ангиопатияни сунъий қонтомирлар тизими ёрдамида даволаш имкониятиялари кенгаяди. Фото: Google Photos Хабарингиз бўлса, қандли диабет касаллигида қонтомирларининг базал қавати қалинлашади. Бунинг оқибатида ...
Ҳижома нима?: «Чумчуқ сўйса ҳам қассоб сўйсин»
Фото: bbc.com Дард бор экан. Шифоси ҳам бор. Лекин уни излаш керак. Излаганда ҳам тўғри жойдан излаш керак. Ўзбегим одатда осон ва арзон йўлини излайди. Қолаверса дарднинг ...
Бачадон бўйни саратони қаердан пайдо бўляпти?
Кейинги 10 йил мобайнида Россияда бачадон бўйни саратонидан оғриган аёллар йигирма беш фоизга етди. Фото: snob.ru Роспотребнадзор эпидемиология илмий-текшириш институтининг молекуляр диагностика маркази мутахассиси Ольга Шипулина саратон хасталигининг ...