Нима сабабдан 40 ёшдан кейин кўриш ўткирлиги пасаяди?

Фото: «АиФ»

40 ёшдан кейин кўриш ўткирлиги қандай ўзгаради?

Ёш ўтган сари кўпчилик инсонларнинг кўрув тизимида жиддий ўзгаришлар бўлади. Яъни инсон узоқ масофадаги буюмларни кўриши сақлансада, яқин масофадаги буюмларни фарқлашида, жумладан китоб ўқишида муаммолар туғилади. Майда ўлчамдаги ҳарф ва сонлар бир–бирига қўшилиб кетади, хиралашади ва сувалиб кетади. Матнни ўқиш учун инсон кўзини кучантиришга, китобни узоқроқ масофага силжитишга мажбур бўлади.

Дастлаб бундай ҳолат онда-сонда, оғир иш куни охирида кузатилади. Тобора яқин масофани яққол кўриш, китоб ўқиш буткул қийинлашади.

Илгари кўзойнакларсиз қандай ўқишган?

Узоқ ёки яқин масофалардан кўришни кўрув тизимининг аккомодация жараёни бошқаради. Бу жараён кўрув аппаратининг гавҳар, махсус цилиар мускуллар ва цинн бойламлари томонидан амалга оширилади. Қачонки цилиар мускуллар таранглашганда цинн бойламлари тортишиб гавҳар шакли юмалоқлашади ва яқин масофадаги буюмларни яққол кўриш таъминланади.

Расмда чап томонда кўзнинг аккомодация ҳолатидан тинч пайтида (яъни узоққа қараган вақтидаги), гавҳар яссироқ шаклда; ўнг томонда кўз яқин масофага қараганда ва цилиар мускуллар кучанганда (аккомодация ҳолатида), гавҳар шакли юмалоқлашганини кўриш мумкин.

Маълумот учун, гавҳар – бу тирик икки томонлама бўртган линза бўлиб, унинг оптик кучи 19 дан 35 диоптрийгача тебранади. Яқин масофадаги буюмларга қаралганда гавҳар юмалоқлашиб, мусбат кўзойнаклар ролини ўйнайди.

Нима сабабдан кўриш ўткирлиги бузилади?

Ёш ўтган сайин, 35-40 ёшларга бориб, гавҳарнинг эластиклиги йўқолиб, аста-секин зичлашади ва натижада яқин буюмларни кўриш учун фокусланиши хусусияти камайиб боради. Бу ҳолат ҳаммада соғ одамларда ҳам, узоқ ва яқинни кўра олмайдиган инсонларда ҳам кузатилади.
Гавҳарнинг структураси бузилади, у пиёз сингари янги гавҳар толалари билан қопланади. Унинг ядроси эса зичлашиб, склерозга учрайди. Шу сабабли аккомодация жараёнида гавҳар шаклини ўзгартириши учун цилиар мускулларнинг кўпроқ зўриқишига тўғри келади.

Кўз учун гимнастика ёрдам берадими?

Кўрув гимнастикаси бу ҳолатларда фойдасиз ва ҳатто зарарли ҳисобланади. Негаки цилиар мускуллар шундоқ ҳам гипертонус ҳисобига таранг ҳолатда бўлади. Бундай зўриқиш уларнинг ригидлигини бузилишига олиб келади.
Кўзларни айлантириш, кўзларни юмиб очиш ва бошқа машқлар бироз енгиллик туғдиради холос.

Кўзлар борган сари қизара бошлайди ва ачишади. Қовоқлар чети йўғонлашиб, қичишади ва ҳудди кўзга қум тиқилган каби ҳиссиёт пайдо бўлади. Оғир ҳолатда кўрув ўқларининг тарқалиши оқибатида кўзларнинг ғилайлаши ва буюмларнинг иккиланишигача олиб боради.

Кўзларга дам керак. Массаж, рефлексотерапия ёки шам нурига медитация қилиш қўлингизга майда матнли китобни олгунингизга қадар ёрдам беради холос. Вақти келиб инсон тасвирларга аниқлик киритувчи, фокус узунлигини узайтирувчи, қорачиқни торайтирувчи ёруғлик нурининг ҳам етишмаётганлигини ҳис қилади.

Бундай пайтларда физиологик ўзгаришларни компенсация қилиш учун – мусбат линза вазифасини бажара олмай қолган гавҳар ва ҳатто кечаси ҳам бўшаша олмаётган цилиар мускулларга куч келмаслиги учун кўзойнак тақиш ёки контакт линзаларга ўтишга тўғри келади.

Кўришни бузилишида гаджетлар айбдорми?

Ҳозирда кўрув ўткирлигини бузилишига компьютер ва смартфонлар сабабчи дейиш нотўғри бўлади. Кўрув фаолиятидаги физиологик ўзгаришлар табиат томонидан программалаштирилган. Кўзнинг аккомодацион аппарати 14-15 ёшгача шаклланиб, ўзининг максимал иш фаолиятини 20 ёшгача сақлайди. Кейин кўзнинг аккомодацион хусусияти аста-секин пасая боради. Бундан 150 йил илгари одамларнинг ўртача ҳаёт даври 40 ёшни ташкил қилган. Гавҳарнинг зичланиши жараёни аста-секин кетади. Кимдадир тез, кимдадир секин. Аммо у 52 ёшга бориб деярли барчада кузатилади.

Кўзларни қандай қилиб соғ ҳолатда сақлаш мумкин?

Албатта кўз шифокорига мурожаат қилиш ва кўзойнак танлаш тавсия этилади.
• Мунтазам равишда, йилига камида 1 маротаба офтальмологга учранг.
• Кўз ичи босимини ўлчатиб туринг.
• Кўзнинг тўр пардасини текширтириб туринг.
• Кўз патологияларини унинг эрта босқичларида аниқлашга ҳаракат қилинг.
• Офтальмолог кўригидан сўнг керакли кўзойнак танланг.
Кўзойнаклар 40 ёшдан кейин кўз ичи мускулларига тушадиган ортиқча зўриқишни олдини олади, қарилик касаллиги ҳисобланган: катаракта, глаукома ва макулодистрофия каби патологияларни профилактика воситаси ҳисобланади.

Манба: Гепамед-ультра

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

Қандли диабет ҳақида ҳамма билиш шарт бўлган фактлар
Диабетга чалинган кишиларнинг тўғри овқатланиши, даволаниши ва ҳаёт тарзини қандай юритиши ҳақида кўплаб афсоналар мавжуд. Қуйида сизларга уларнинг баъзилари тўғрисида профессор Абдуқодир САТТОРОВнинг батафсил маълумотларини тақдим этамиз. Диабетга чалинган кишилар ширинликни умуман ...
Парҳез — «очлик эълон қилиш» эмас
Кундалик турмушда "озимоқчиман, парҳез қиляпман, умуман нон емаяпман, фақат мева ва салат еяпман" каби жумлаларни тез-тез эшитиб турамиз. Диета (парҳез) деганда кўпчилик инсонларни фикрига "фақат кам калорияли қайнатма, дамлама овқат ...
Бачадон бўйни саратони Ўзбекистонда нега кўпаймоқда?
Фото: Cosmopolitan Бачадон бўйни саратони дунёда аёллар орасида энг кенг тарқалган онкологик касалликлардан бири. Ёш аёлларнинг бу хасталикдан ўлиши бўйича Ўзбекистон дунёда тўртинчи ўринга чиқиб олган. Ҳар йили ...
Сил (Туберкулёз) касаллигини дориларга чидамли турлари
Сил касаллиги  юқумли касаллик ҳисобланиб, уни сил таёқчалари (Кох бактерияси) келтириб чиқаради, бу касалликнинг ўзига хослиги сурункали тўлқинсимон кечиши билан бошқа хасталиклардан ажралиб туради.
«Бавосирнинг (геморрой) давоси нимада?
Бавосир (геморрой) асосан, ўтириб ишлайдиган ва камҳаракат кишиларни қийнайдиган касалликлардан бири.  У тўғри ичак веналарининг варикоз кенгайиши бўлиб, унинг ички, ташқи ва аралаш турлари мавжуд. Олимларнинг олиб борган тадқиқотлари натижасига ...
Аскаридоз — хавфли касаллик
Гижжа касалликлари ер юзида энг кенг ва кўп тарқалган касалликлардан бири ҳисобланади.
Тўмариснинг жажжигина юрагига амалга оширилган операция 7,5 соат давом этди
Ўша вақтда у ҳали 2 ойлик чақалоқ эди. Фото: “Sen Yolg'iz Emassan” Фонди Операцияни “Sen Yolg’iz Emassan” Фонди таклифи билан Тошкентга ташриф буюрган машҳур француз кардиожарроҳи Оливье Барон ...
«Ибн Сино қасамёди» десак бўлмайдими?
«Гиппократ – қасамёди»да оқ соч шарқ таъсири аждодимиз Зардўшт «Авеста»да акс эттирган тиббиётга хизмат қилувчи ҳакимлар қасамёдининг руҳи мавжуд. 
Қандли диабет ҳақида нималарни билиш керак?
Фото: fsh.uz Қандли диабет- эндокрин касалликлар қаторига мансуб бўлиб, инсулин гормонининг тўлиқ ёки қисман етишмовчилиги натижасида  гипергликемия - қондаги глюкоза миқдорининг давомли ортиб бориши билан кечувчи, организмдаги ...
Ўткир  бўшашган  фалажлик- қандай  касалликларда  учрайди?
Ўткир бўшашган фалажлик-бу 24-48 соат ичида ўткир бошланадиган ва оёқ-қўл бўшашиб, иш фаолиятининг бузилиши ёки бош мия нервлар фаолиятининг бузилиши билан кечадиган касалликдир.
Йўталиш қайси касалликлар белгиси?
Жияним қаттиқ шамоллаш натижасида анчадан буён йўталиб юрибди. Муолажалар унчалик кор қилмаяпти. Йўталиш қайси касалликларнинг белгиси ва қандай даволанади? Саида Йўлдошбекова, Чилонзор тумани. Давомийлигига кўра йўтални 3 тури тафовутланади: домий йўтал, ўқтин-ўқтин ...
Грипп касаллигини оёқда ўтказманг, унинг асоратлари ҳаёт учун хавфли
Грипп – энг тез тарқаладиган ўткир юқумли касаллик бўлиб, дунёнинг деярли барча мамлакатларида учрайди.
ОГОҲ БЎЛИНГ! Ўткир юқумли ичак касаллиги билан оғриган бемор даволаш учун 1 млн. сўм маблағ сарфлайди
Мавсум касалликларидан сақланинг! Ўткир юқумли ичак касалликларини турли хил микроорганизмлар келтириб чиқаради. Ушбу микроорганизмлар иссиқ шароитда тез кўпаяди ва шу сабабли касаллик асосан ёз ва куз мавсумларида кўпроқ учрайди. [caption id="attachment_3302" align="aligncenter" ...
Нега суиқасд ҳолати юз беради?
Депрессив бузилишлар психиатрия амалиётидаги энг кўп учрайдиган психопатологик ўзгариш туркумига киради.
Ёз мавсумида ўткир юқумли ичак касалликлари билан қандай курашилади?
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг маълумотига кўра, дунё бўйича ҳар йили юқумли ичак касалликларига чалинаётганларнинг  70 фоизини 14 ёшгача бўлган болалар ташкил этади. Ёзнинг иссиқ кунлари бошланиши билан  аҳоли орасида ўткир ...