Вакциналар ҳақида миш-мишлар қанчалик рост?

Фото: gazeta.uz

2020 йил октябрь ойида инсон папилломавируси (ВПЧ) вакцинасининг биринчи дозаси мактаб ва тиббиёт муассасаларида 9 ёшли қизларга эмланади. ВПЧ — бу саратон ва бошқа касалликларнинг бир нечта турларини келтириб чиқарадиган вируслар гуруҳидир. Бачадон бўйни саратони бутун дунё бўйлаб аёллар ўлимига олиб келадиган, ВПЧ келтириб чиқарадиган энг кенг тарқалган саратон тури. ВПЧ га қарши эмлаш ва скрининги бачадон бўйни саратонининг олдини олиш учун тасдиқланган ва самарали чоралардир.

Бачадон бўйни саратони аёллар саломатлигига энг жиддий таҳдидлардан биридир. Ўзбекистонда бачадон бўйни саратони ҳар қандай ёшдаги аёллар орасида кўкрак саратонидан кейин иккинчи ўринда туради ва туғиш ёшидаги (15-44 ёш) аёллар учун кўкрак саратонидан кейин ўлимга олиб келувчи сабаблар орасида иккинчи ўринни эгаллайди. ЖССТнинг ҳисоб-китобларига кўра, ҳар йили Ўзбекистонда 1000 дан ортиқ аёлда бачадон бўйни саратони пайдо бўлади. Шундай қилиб, папиллома вируси билан боғлиқ касалликларнинг асорати каттадир.

Шу кунларда ижтимоий тармоқларда бачадон бўйни ракини олдини олиш учун эмлаш тўғрисида ёлғон ахборотлар тарқалмоқда. У ердаги ахборотлар қанчалик тўғри?

Гап шундаки бачадон бўйни ракини кўп ҳолларда одам папиллома вируси келтириб чиқаради. Бунда эмлаш айнан ўша вируснинг рак келтириб чиқарувчи штаммларига нисбатан амалга оширилади.

Ўша аудиода вакцина зарарли эканлигини, бундай ривожланган давлатлар фойдаланмаслиги айтиб ўтилган.

Аслида шундайми?

Америка онкологлар жамияти (ACS) 2016 йилда ишлаб чиққан тавсияларида 11-12 ёшли ўғил ва қизларни барчасини одам папиллома вирусига қарши эмлашни тавсия этишган. Бу ҳужжатни Америка иммунизация масалалари бўйича қўмита (ACIP) ва АҚШ касалликлар ва уларнинг профилактикаси назорати маркази (CDC) томонидан маъқулланган. Бу ҳужжатда ёшлик вақтида етарлича эмланмаслик, эркакларни эмланмаганлиги ва одам папиллома вирусига 9-валентлик эмлама билан эмланмаганлик муаммо сифатида кўрсатилган. Америка олимлари вирусни фойдасини зараридан устун деб санашади.

Мавзуга оид мақолалар: 

Японияда тўғри вакцина бугунги кунда тавсия этилмайди. Японияда мазкур дастур 2009 йилда амалга киритилган. 2013 йилда 8 млн 290 минг киши эмланган. Эмланганларнинг 1968 нафарида тортишишлар, юришнинг бузилиши ва нафас олишнинг бузилиши каби ножўя таъсирлар ривожланган. Ўша вақтда Японияда Гардасил воситаси қилинган. Ўшбу ножўя таъсирлар ривожланган болаларнинг ота-оналари Гардасилдан зарарланганлар ассоцияциясини тузиб, эмлашга қарши бўлишган. Японияда одам папиллома вирусига қарши эмлаш таъқиқланмаган, балки соғлиқни сақлаш вазирлиги ёки шу каби ташкилотлар томонидан тавсия этилмайди. Яъни, кимдир истаса олиши мумкин, истамаса йўқ.

Германияда ҳам папиллома вирусига қарши вакцина қўлланилиб келинади.

Бу борада БЖССТнинг фикри қандай?

БЖССТ берган маълумотларга кўра ҳар йили ярим миллионга яқин янги бачадон бўйни раки билан оғриган беморлар қайд этилади. Уларнинг 99% қисми одам папиллома вируси билан боғлиқ. Ташкилот 15 ёшдан кичикларга 2 та дозали, 15 ёшдан катта қизларга 3 та дозали схема билан эмлашни тавсия этади. Кўпгина давлатларда ўтказилган текширувларда вакцинани 9-14 ёшда олиш самарадорлиги аниқланган.

Хуршид Якубжонов,

шифокор

Бошқа тезкор хабарларни Телеграм каналимизда кузатиб боринг: @fargonashifokori

Дўстларингизга улашинг