Нега бола бармоғини сўради?

Ўзи қачондан бошлади бу “қилиғини”? 1 ойликданми, 3 ойликданми ёки 1 ёшга етганидами?…

Фото: imom.me

Аслида бола ҳали она қорнида эканлигидаёқ бармоқларини сўра бошлайди. Бунга нима сабаб? Албатта бола туғилгач ҳам бунга жавоб бера олмайди. Олимлар ҳам…

Олимлар бу ҳолатни асосан иккита нарса билан боғлайди: биринчи фикрга кўра сўриш рефлексини ривожлантириш учун, иккинчи фикрга кўра эса онада қандайдик зўриқиш бўлганида ўзини тинчлантириш учун.

3 ойлик бола учун эса бармоғини сўриш муваффақият саналади. Ҳали ҳомила эканлигида бир қанча марта “машғулот қилганлигига” қарамасдан, 3 ойликка қадар ҳаракатлар координациясини бошқара олмайди. Шу сабабли ўз ҳоҳишига кўра бармоқни сўришини бемалол муваффақият деса бўлади. Бу ҳаракатни бола бир неча ҳафта давомида такомиллаштириб боради.

1 ёшга етгач ҳам бола бармоғини сўриши мумкин. Энди бош бармоғини. Ота-оналар бу ҳолатда гижжалар хавфи, тишларнинг нотўғри жойлашиб қолиши, умуман олганда чиройли кўринмаганлиги учун бола бармоғини сўришини истамайди. Сўнг “бармоқ сўриш”га қарши кураш бошланади. Бу албатта самарасиз. Чунки биринчи навбатда буни сабабини аниқлаш керак.

Бармоқ сўриш болага ҳалал берадими?

Йўқ албатта. 5-6 ёшгача бўлган болалар бунга эътибор ҳам қилишмайди. Бола мактабга чиққачгина тенгдошлари орасида кулгуга сабаб бўлиши мумкин. Шу сабабли бу ҳолат боладан кўра катталарни кўпроқ безовта қилади. Аслида бармоқларни сўриш боланинг руҳий тинч эмаслигини билдиради. Бу ҳолда болани уриши эмас, муаммосини аниқлаб, ёрдам бериш яхшироқ самара беради.

1 ёшгача бўлган болалар одамда сўриш рефлекси қониқмаганлиги учунгина бармоқларини сўришади. Баъзи болаларда бу рефлекс шу қадар кучли бўладики, кўкрак билан эмизишдан ташқари вақтларда қўлига нима тушса, қўлида ҳеч нарса бўлмаса бармоқларини оғзига солиб, тишлаб, сўриб ётади.

Етарли бўлмаган сўриш рефлекси ҳақида қайси ҳолларда ўйлаш мумкин?

—  болангиз 1.5 ёшдан катта. Сўриш рефлекси 6 ойликдан бошлаб пасайиб, бола 1.5 ёшга етгач йўқолади.

—  бола жуда тез овқатланса. Бола кўкракдан ёки идишдан 5-10 дақиқа давомидагина овқатланса. Бунга қаттиқ кўкрак ёки боланинг оғиз бўшлиғи мушаклари етарли ривожланмаганлиги сабаб бўлади. Ёки онада сут кўп бўлиб, бола эмиш вақтида етарли “меҳнат қилмаса”. Сунъий овқатлантишда идишдаги тешикчанинг катталиги ҳам сўриш рефлексини пасайтиради.

—  кўкрак билан эмиздирилмасдан, қошиқда овқатлантирилган бола бутилкадан ҳам овқатлана олмайди. Бундай болалар одатда эмишга ҳам қийналишади (бирор сабаб билан вақтинча эмиздирилмаса).

Агар болага сўриш рефлекси етарли эмас деб ҳисобласангиз қуйидагиларга амал қилинг:

—  кўкракни эмиш вақтин узайтиринг. Болани кўкрак билан эмизиш вақтини 30-40 дақиқага чўзинг. Ҳатто бола оз-оздан эмиб, ухлаб қолса ҳам. Айниқса биринчи ойликларда.

—  агар болангиз сунъий овқатланса, бутилкадан эмиш вақтига эътибор қилинг. Бутилка сўрғичига бола 15-20 дақиқа давомида сўрса тўядиган даражада тешикча қилинг. Сўрғични болани ёшига қараб танланг.

—  Сўрғич олинг. Албатта сўрғичлар тавсия қилинмайди. Лекин болангизда сўриш рефлекси жуда ривожланган бўлса бармоқларни сўришдан кўра яхши. Бунинг устига бола бироз катта бўлгач сўрғичдан ажратиш мумкин. Бармоқдан эса қийинроқ…

—  1 ёшгача бўлган боланинг бармоқ сўришига оч қолиши ҳам сабаб бўлади. Шунинг учун болани оч қолдирманг.

—  зерикиш ҳам бунга сабаб бўлади. Болангиз билан кўпроқ ўйнанг, бирга вақт ўтказинг. Шунда қўлларини сўришга вақт ҳам, имкон ҳам топа олмайди.

Демак, 1 ёшгача бўлган болаларда бармоқларни сўриш сўриш рефлексини босиш бўлса, 1-3 ёшли болаларда бу ҳолатга зерикиш, чарчоқ, зўриқиш олиб келади. Бола 3 ёшдан кейин ҳам бармоқларини сўришни давом эттирса бирор руҳий муаммоси борлиги тўғрисида ўйлаш керак.

Хуршидбек Якубжонов,

шифокор

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

Тиш қонаб, безовта қилса…
«Тишим тез-тез қонаб туради.  Айниқса, тиш тозалаётганимда. Бу ҳолатнинг сабаби нима? Қандай бартараф этиш мумкин?» Рамазон ҲАЙИТАЛИЕВ. — Ҳар қандай сурункали касалликлар, шу жумладан, пародонтит ҳам баҳор ва куз ойларида ўткирлашиши (кучайиши) ...
Коронавирус юқтирган одам тез ҳалок бўладими? Унинг давоси борми?
Айни дамда Хитойда истиқомат қилаётган ўзбекистонлик олим Бахтиёр Шералиев коронавирус бўйича айрим саволларга изоҳ берди. Коронавирус юқтирган одам тезда ҳалок бўладими? Унинг давоси йўқми? Коронавирус юқтирганлар тезда ўлмайди, бундай бўлиши мумкин эмас. Ер ...
Сув ичмаслик оқибатлари ёки қишда касалликлар қўзғалиши сабаблари
Аввало сув ичмаслик оқибатида организмимизда қандай ҳодисалар юз беришини оддий қилиб тушунтириб ўтсам. Бизнинг ошқозон ва ичакларимиз, буйрак ҳамда жигарларимиз табиий фильтр вазифасини бажаради. Ушбу фильтрлар сув ёрдамида органимизга келиб тушадиган ...
Ходим ҳомиладор бўлса уни бўшатиш мумкинми?
Мумкин эмас. Қонунчиликда ҳомиладор ва боласи бор аёллар бир қатор имтиёзлар тақдим этилган. Фото: pravotnosheniya.info Улардан бири ҳомиладор аёллар ва уч ёшга тўлмаган боласи бор аёллар билан тузилган ...
Бронхиал астма ҳақида сиз билган ва билмаган фактлар
Фото: Obozrevatel Бронхиал астма – жиддий, юқумли бўлмаган сурункали ўпка касаллиги бўлиб, яллиғланиш ва нафас йўлларининг торайиши билан тавсифланади. ✅ Ҳозирги кунда 235 миллионга яқин одам астма касаллигидан ...
Гиёҳли шарбат ёки газли сув: қайсини танлайсиз?
Ҳаво ҳароратининг юқорилиб кетиши, инсоннинг сувга бўлган эҳтиёжини оширади. Кўчадаги ёшларнинг чанқоқни қондириш учун қўлида турли хилдаги газли ичимликларни олиб юрганини кўрамиз. Дўконларда ҳам бундай ширин газли ичимликлар харидоргир ҳисобланади. Аслида ...
Хусусий тиббиёт муассасалари томонидан кўрсатиладиган бепул тиббий хизматлардан қандай фойдаланиш мумкин?
Президент қарорига мувофиқ хусусий тиббиёт муассасалари 2022 йилнинг 1 январига қадар барча турдаги солиқлар ва давлат мақсадли жамғармаларига мажбурий ажратмалар тўлашдан озод этилган. Бунда бўшаган маблағлар, шу жумладан аҳолининг ижтимоий ҳимояга ...
Билиб қўйган яхши
Интернет сайтларидаги маълумотларга кўра: немис тадқиқотчилари чекишнинг беҳисоб салбий оқибатлари қаторига яна иккитасини қўшиш таклифини билдирдилар. 1000 нафар чекувчи ўртасида ўтказилган текширув 17 фоиз кашанда меoёрдагига нисбатан кам ухлаши, ...
Гепатит А га қарши вакцинацияга мажбурлашса, фуқаро қандай йўл тутиши керак?
Гепатит А вакцинаси ҳақидаги ўтган сафарги мақоладан кейин жуда кўп муштарийлардан турли хил таклиф ва саволлар олдик. Уларнинг аксарияти «Нима учун вакцинация бунчалик қиммат?», «Агар фарзандимни гепатит А вакцинасига эмлашга шароитим бўлмаса, ...
Активлаштирилган кўмир таблеткалари инсон саломатлигидаги қандай муаммоларни ҳал қилади?
Активлаштирилган кўмир — инсон организмини тозалашда дунёдаги энг қадимий ва оммавий услублардан биридир. У минг йиллар давомида шарқ табобатида, хусусан хитой табобатида заҳарланишга қарши восита сифатида қўлланиб келган. Бизнинг давримизда эса, бу ...
Ўғил кўриш тадбири ҳақида Ибн Сино маслаҳатлари
Ўғил туғилиши сабаби эр уруғининг иссиқлиги, мўллиги ҳамда жинсий яқинлик хотиннинг ҳайздан пок бўлиш вақтига тўғри келишидадир.
Куйганда шошиб қолманг! Биринчи тез ёрдам!
Оловдан куйганда Куйган одамни юқори ҳароратли ёки тутунли худуддан олиб  чиқинг ва ёнаётган кийимни ўчириб, ечинг. Ярага ёпишиб қолган матони қирқиб, жойида қолдиринг. Узук, билагузук, соат, умуман, тери шишганида тўқималарга шикаст ...
ЖИНСИЙ ТАРБИЯ: келин-куёвга маслаҳатлар (1-қисм)
Қадимда йигит киши ота бўлса ҳам падарининг ёнида фарзандини «болам» деб айтишга истиҳола қилган. Аёл эса то кўзи ёригунга қадар ота уйига бормаган. Сабаби отасининг, ака-укаларининг ёнида ҳомиладор ҳолатда кўринишни ...
Баҳорги аллергияни бартараф этишда шифокорларнинг оддий тавсиялари
Фото: telegra.ph Баҳорда кўпчилик аллергиядан азият чекади. Буни асосий сабаби ўсимликларни гуллаши натижасида чанглар ажратиб чиқариши. Даволаш жуда қийин бўлган ҳолат, лекин аллергия симптомларини енгиллатиш мумкин. Аллергияга ...
Тоғрайҳон фойдасини биласизми?
Доришунос Мирзамир Мирзашарипов фойдали дамламалари ҳақида: Ҳайз бошланишидан олдин оғриқ пайдо бўлади, айниқса ҳайз бошланган дастлабки икки кунда аёл қийиналади. Бу ҳолат ҳайз ажралмаси пайдо бўлиши билан бошланиб, то ҳайз ...