Парҳез — «очлик эълон қилиш» эмас

Кундалик турмушда «озимоқчиман, парҳез қиляпман, умуман нон емаяпман, фақат мева ва салат еяпман» каби жумлаларни тез-тез эшитиб турамиз. Диета (парҳез) деганда кўпчилик инсонларни фикрига «фақат кам калорияли қайнатма, дамлама овқат ичиш ёки кам овқатланиш (озиш мақсадида)» деган тушунча келади. Аслидачи, парҳез нима? Диета грекча «diatia» сўзидан олинган бўлиб, «ҳаёт тарзи» деган маънони билдиради. Инсоннинг соғлом, узоқ ҳаёт кечириши учун тўғри ташкил этилган кун тартиби ва айниқса овқатланиш тартиби маълум аҳамиятга эга.

Фото: Tv.ua

Парҳезни белгилашда озуқа миқдори ва таркиби, унга кулинар ишлов бериш усуллари, организмнинг индивидуал хусусиятлари, минтақа, иқлим, фасллар, мавжуд хасталиклар, касбий омиллар каби кўрсаткичларни инобатга олиш зарур. Тиббиётда кенг қўлланиладиган 0 дан 15 гача булган парҳез столлари бирмунча умумийлаштирилган, оптималлаштирилган. Ушбу парҳез столини айрим жихатлари миллатимизнинг баъзи ўзига хосликларига мос тушмаслиги ҳам мумкин. Масалан бизни таомномамиз шарқий Осиё ёки Европа давлатлариникидан тубдан фарқ қилади. Бутун умр давомида бутунлай бошқа-бошқа меню бўйича овқатланиб келган икки хил шахс бир хил назология бўйича хасталанганда айнан бир хил парҳез столига амал килиши бироз мантиқсизлик бўлади. Тиббиётни отаси бўлган бобоколонимиз Абу Али ибн Сино қўлланмаларида инсон организми бир неча хил мижоз турларига ажратилган ва инсон ҳаёт тарзи, овқатланиш хусусиятларини шунга кўра белгилаш тавсия этилган.

Афсуски, замонавий тиббиётда умуман мижоз деган атамани ўзи йўқ. Шунинг учун беморга парҳезни тавсия қилаётганда Абу Али ибн Синонинг «Тиб қонунлари» да келтирилган маълумотларни, беморнинг фикр ва ёндашувлари бўлса, уни ҳам инобатга олиш фойдадан холи бўлмайди. Зеро бундан уч минг йиллар аввал Суқротнинг: «ақлли, зийрак инсон ўзига нима фойда ёки зарарли эканлигини табибдан кўра яхшироқ билади» деган фикрида улкан маъно бор.

Мақола аввалида келтирилганидек, озиш мақсадида мутахассис билан маслаҳатлашмай, ўзича оч юриш ёки ўта кам калорияли, сифатсиз овқатланишга ўтиб олиш организмда бошқа хасталикларни келтириб чиқаради(камқонлик, асабийлик, юрак ва жигарда дистрофик ўзгаришлар, холецистит, гастрит, яра касаллиги, қабзият, колит ва ҳакозо). Зеро озишнинг энг маъқул усули — сифатли, етарли миқдорда озиқланган ҳолда, юқори жисмоний фаолликка эришишдир. Доимий жисмоний фаол инсон организмда ошиқча энергиянинг ёғ тўқима сифатида йиғилишининг олдини олган бўлади.

Абдусамат Пирматов,

вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази шифокори

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

Бачадон миомаси: касалликнинг сабаби бугунгача нега тўлиқ ўрганилмаган?
Бачадон миомаси – бачадон мушак ва бириктирувчи тўқимасидан ўсадиган яхши сифатли ҳосиладир. Касаллик нисбатан кўп учрайди. 30 ёшга етган аёлларнинг тахминан 20% қисмида аниқланади. Фото: WomenFirst Касалликнинг сабаби ...
Сувараклар-саломатлик учун хавфлими?
Инсон саломатлиги учун суваракларнинг энг катта хавфи шундаки, улар юқумли касалликлар ташувчисидир.
Огоҳ бўлинг! Ўта хавфли юқумли касаллик
Қрим – Конго геморрагик иситма касаллиги вирус кўзғатадиган, табиий шароитда каналар орқали юқадиган табиий ўчоқли ўта хавфли юқумли касалликдир. Республикамизда йирик ва майда шохли ҳайвонларда учрайдиган иксод каналари Қрим – Конго ...
Диққат, болаларда ўткир ичак касаллиги
Диарея (ўткир ичак касаллиги) – кўпроқ йилнинг иссиқ пайтларида учрайди. Улар касаллик қўзғатувчи микроблар таъсирида ривожланади.
Шифокорлар қандай хатоликларга йўл қўймоқда?
2015 йил 21 апрелда Ўзбекистон Республикасининг Миллий Аккредация тизими менеждмент сифат тизимига ўтиши муносабати билан Фарғона вилояти суд-тиббий экспертиза бюросининг синов лаборатория мажмуаси О’z DSt ISО/IEC 17025:2007 стандартига мувофиқлиги ва ...
Соғлом турмуш тарзини қандай ташкил қилиш керак?
Соғлом турмуш тарзи, инсоннинг узоқ умр кўриши, соғлом бўлиши, фарзандларнинг камолини кўришида муҳим аҳамиятга эга. Соғлом турмуш тарзи деганда нималарни тушунамиз?
Нега суиқасд ҳолати юз беради?
Депрессив бузилишлар психиатрия амалиётидаги энг кўп учрайдиган психопатологик ўзгариш туркумига киради.
Фарғонада  сийдик – тош касаллигини  замонавий даволаш усуллари
Сийдик - тош касаллигини замонавий даволаш урологиянинг долзарб муаммоларидан бири бўлиб қолмоқда. Ҳозирги вақтда традицион жарроҳлик амалиёти асосан шошилинч ҳолларда ва бошқа усуллар натижасиз бўлгандагина ўтказиляпти.
Тўмариснинг жажжигина юрагига амалга оширилган операция 7,5 соат давом этди
Ўша вақтда у ҳали 2 ойлик чақалоқ эди. Фото: “Sen Yolg'iz Emassan” Фонди Операцияни “Sen Yolg’iz Emassan” Фонди таклифи билан Тошкентга ташриф буюрган машҳур француз кардиожарроҳи Оливье Барон ...
ОИВ ва сил касаллиги қўшилиб келган ҳолатлар
Одам иммунотанқислик вирусининг аниқланганлигига ҳали ҳеч қанча муддат бўлганлигига қарамасдан, у бутун инсоният учун хавф солиб, ҳозирги кунда бутун дунёни қамраб олганлиги барчамизга аён бўлиб турибди.  
Сиз ҳар куни тўғри овқатланяпман деб ўйлаяпсизми?
Cиз ҳар куни эрталабки нонуштада нималар истеъмол қиласиз? Ширин чой, сариёғ ва қовурилган тухум дастурхонингиздан ўрин олган, шундайми? Тушликда-чи? Албатта қуюқ таомлардан тановул қиласиз. Кечки нонуштада ҳам оила даврасида ёғлиққина ...
Ўсмир ёшидаги ўғлимда ОИВ аниқланди…
— Ўсмир ёшидаги ўғлимда ОИВ аниқланди. Қачон ва қаерда юққанини аниқ билмайман. Балки стоматолог қабулига борганимиздами, ёки хатна қилдирганимиздами?.. Фарзандим ҳозир мактабга боради, бу хасталик ҳақида етарлича маълумотга эгамиз. Сиздан ...
Муҳими: Эътиборсиз бўлмайлик!
Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилоти  маълумотига кўра, дунё бўйича ҳар йили 50 минг нафар одам, 1 млн ҳайвон қутуриш касаллиги билан хасталанади. 10 млн. нафардан ортиқ одам ҳайвонлар тишланишидан жабрланади. Шунга ...
Нафас аъзолари касалликларида ҳамширалик парвариши
Гўдак ёшидаги болаларнинг нафас аъзолари касалликларида ўз вақтида ва малакали кўрсатилган ҳамширалик парвариши бемор ҳолатининг тез кунда яхшиланишига олиб келади. Тез, сифатли, малакали тиббий хизматини амалга оширишда бола организмининг ўзига ...
Аскаридоз — хавфли касаллик
Гижжа касалликлари ер юзида энг кенг ва кўп тарқалган касалликлардан бири ҳисобланади.