Инсоннинг бош ва бўйин соҳасида мураккаб аъзони тиклаш амалиёти қандай якун топди?

Сўнгги йилларда мамлакатимизда тиббиёт соҳасида қатор янгиликлар рўй беряпти. Тиббиёт ходимларининг изланишлари сабаб бугунги кунда инсон саломатлигини сақлаш ва даволашда ўзига хос ютуқларга эришилмоқда. Журналист Шуҳрат Исломов ана шундай изланувчан шифокорлардан бири Тошкент врачлар малакасини ошириш институти ўсма касалликлари кафедраси ассистенти, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази бош ва бўйин ўсмалари бўлими илмий раҳбари Отабек Абдураҳмоновнинг тиббиётдаги ютуқларини қаламга олди.

Ҳиқилдоқни узуксимон усти қисмидан олиб ташлаш ва узуксимон тоғайни тил ости суягига фиксация қилиш техник мураккаб жарроҳлик амалиёт тури илк бор мазкур марказда профессор Мирзағолиб Тиллашайхов раҳбарлигида, тиббиёт фанлари доктори Отабек Абдураҳмонов томонидан амалга оширилди.

Аслида ҳиқилдоқни узуксимон усти қисмидан олиб ташлаш ва узуксимон тоғайни тил ости суягига фиксация қилиш жарроҳлик амалиёти биринчи бор 1959 йил Майер, кейинчалик 1974 йилда Пикет томонидан амалиётда қўлланилган. Лекин операция ва ундан кейинги даврда беморларда жуда кўплаб оғир асоратлар кузатилган ва кутилган натижани бермаган. Шу сабабли амалиётда кенг қўлланилмаган.

Кейинчалик Америка, Италия, Германия ҳамда Жанубий кореялик олимлар томонидан ушбу амалиёт тури қайта кўриб чиқилди ва такомиллаштирилди. Ҳозирги кунда ушбу давлатларда мазкур жарроҳлик амалиёти йўлга қўйилган.

— Бу жарроҳлик амалиёти бизда биринчи бор қўлланилаётгани туфайли, жуда ҳаяжонландим, зиммамда жуда катта масъулият борлигини тушунардим, — дейди Отабек Абдураҳмонов.

Ҳозир яна 2 нафар бемор худди шундай амалиёт турига тайёрланмоқда. Шу ўринда айтиб ўтишим керак, бундай мураккаб операцияларни бажаришда доимий кўмак берган устозларим — профессор Кванг Хюн Ким ва профессор Али Мудуновларнинг тавсиялари ва улардан ўрганган тажрибам катта ёрдам берди.

Ҳиқилдоқни узуксимон усти қисмидан олиб ташлаш ва узуксимон тоғайни тил ости суягига фиксация қилиш жарроҳлик амалиётини бажаришдан асосий мақсад ҳиқилдоқнинг вазифаларини, яъни ютинишда ҳимоя, овоз ҳосил қилиш ҳамда нафас олиш хусусиятларини сақлаб қолишдан иборат. Умуман олганда, ушбу амалиётга кўрсатма бўлиб ўсманинг илк босқичлари ва танланган кўрсатма асосида ўсманинг маҳаллий тарқалган босқичларида ҳам қўлланилади. (1-2-босқичдаги ўсма ҳолати). Ҳиқилдоқ боғлам қисми саратони, шунингдек, кейинги (3-босқичдаги ўсма ҳолати) даражадаги ҳиқилдоқ боғлам усти қисми саратони ҳисобланади.

Ушбу амалиёт шу кунгача кенг қўлланилиб келинган ҳиқилдоқни тўлиқ олиб ташлаш (ларингэктомия) амалиётига муқобил жарроҳлик тури бўлиб, бунда ларингэктомиядан фарқли ўлароқ, операциядан кейин доимий трахеостомик ҳаво найча қолмайди ва амалиётдан кейин маълум муддат ўтганидан сўнг ҳиқилдоқнинг барча вазифалари тикланади.

— Ҳиқилдоқ саратони эркакларда аёлларга нисбатан кўп учрайдиган ошқозон, ўпка ва қизилўнгач саратонидан кейин тўртинчи ўринни эгаллайди, — дейди тиббиёт фанлари доктори профессор Мирзағолиб Тиллашайхов. — Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт марказининг охирги беш йиллик статистик маълумотлари бўйича ҳиқилдоқ саратони билан оғриган беморлар сони 2014 йилда 239 тани, 2018 йилда эса 249 тани ташкил қилган. Бундан ташқари, 75 фоиз ҳолларда беморлар малакали тиббий ёрдамга касалликнинг кечки – III ва IV босқичларида мурожаат қилади.

Хавфли ўсмалар сабабли ўлим кўрсаткичи юрак ва қон-томир касалликлари оқибатида келиб чиқувчи ўлим кўрсаткичидан сўнг иккинчи ўринда туради. Бунинг асосий сабаблари нотўғри овқатланиш, тамаки чекиш ва спиртли ичимликларни истеъмол қилиш ҳисобланади. Статистик маълумотларга қараганда, сигарет тутуни таркибида 100 га яқин тўғридан-тўғри саратон чақирувчи кимёвий бирикмалар мавжудлиги исботланган.

Ҳиқилдоқ саратонининг ривожланишига атроф-муҳит ҳавосини ифлослантирадиган тутун, ишлаб чиқариш чанги (анилин бўёқлар, хром ва радий-фаол моддалар), нефтни қайта ишлаш маҳсулотлари, тошкўмир чанги нитрозаминлар, инсектицидлар, тамаки тутунидаги ис гази ва бошқа канцероген моддалар сабаб бўлади. Кимёвий моддаларнинг организмга узоқ вақт таъсир этиши, чекиш, нутқ билан боғлиқ касб эгаларида овознинг зўриқиши касалликнинг ривожига сабаб бўлади.

Бундай касалликка чалинган беморларни даволаш учун 2017-2021 йилларда аҳолига онкологик ёрдам беришни янада ривожлантириш тадбирларини амалга оширишга бюджет маблағларидан 32,5 миллиард сўм ҳамда халқаро молия институтларининг кредит маблағлари ва грантлари ҳисобидан 144,1 миллион АҚШ долларини йўналтириш назарда тутилган.

Ҳозирги кунда дунёнинг аксар мамлакатларида АҚШ, Европа, Корея Республикаси шифокорлари томонидан ишлаб чиқилган ташхис ва даволаш стандартлари ҳамда тавсиялари кенг қўлланилади, чунки уларда келтирилган маълумотлар жуда ишончли бўлиб, узоқ вақт кенг миқёсда олиб борилган илмий тадқиқотлар хулосаларига асосланган. Ўйлайманки, мамлакатимизда ана шу хулосалар асосида илк бор муваффақиятли ўтказилган бундай жарроҳлик амалиёти яқин келажакда кенг қўлланилади ва аҳоли саломатлигини тиклашга хизмат қилади.

 

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

Ис гази нима? У қандай пайдо бўлади ва қандай қилиб организмни заҳарлайди?
Об-ҳавонинг  кескин совиб кетиши туфайли  фуқаролар ўз уйларини турли йўллар билан иситишга  ҳаракат қилишади. Минг афсуски, оддий ҳавфсизлик  қоидаларига риоя қилмаслик аянчли ҳолатларга олиб келиши мумкин.  Турли ёнғинлар, ис газидан ...
Буйракда тошлар қандай пайдо бўлади?
Бу касаллик асосан организмда моддалар алмашинувининг бузилиши сабабли келиб чиқади. Шу билан бирга касалликнинг бошқа омиллар хам сабабчи: -етарли миқдорда суюқлик ичмаслик сабаб организмда сув алмашинувининг бузилиши; -пешоб йўлларидаги инфекциялар; -пешоб хажми камайганда ...
Умуртқалараро диск чурраси қандай пайдо бўлади?
Бугунги кунда умуртқалараро диск чурраси кўп учрайдиган касалликлар сирасига киритилмоқда. У ҳақида кўп ва хўп эшитганмиз, ўқиганмиз, хуллас, хасталик билан озми-кўпми танишмиз.
Папиллома вируси сабабли юзага келадиган касалликлар
Сўнгги йилларда папиллома вируси сабабли юзага келадиган касалликлар “трендда” деса ҳам бўлади. Бу вирус ўта чидамли ва ўлмайдиган эмас, бироқ белгиларсиз кечиши билан ҳавфли. Фото: Science Debate Аслида ...
ДСЭНМ мутахассислари: уй шароитида консерва маҳсулотини тайёрламасликни тавсия қиламиз
Барчага, маълумки ёз мавсумида уй бекалари томонидан сабзавот маҳсулотларидан консерва тайёрлаш одат тусига кирган. Аслида бу тайёрланаётган консерва маҳсулоти истеъмол учун яроқлими деган савол бизни қизиқтиради. Йўқ албатта чунки, “Ботулизм” ...
Сувараклар-саломатлик учун хавфлими?
Инсон саломатлиги учун суваракларнинг энг катта хавфи шундаки, улар юқумли касалликлар ташувчисидир.
Муҳими: Эътиборсиз бўлмайлик!
Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилоти  маълумотига кўра, дунё бўйича ҳар йили 50 минг нафар одам, 1 млн ҳайвон қутуриш касаллиги билан хасталанади. 10 млн. нафардан ортиқ одам ҳайвонлар тишланишидан жабрланади. Шунга ...
Соғлом турмуш тарзини қандай ташкил қилиш керак?
Соғлом турмуш тарзи, инсоннинг узоқ умр кўриши, соғлом бўлиши, фарзандларнинг камолини кўришида муҳим аҳамиятга эга. Соғлом турмуш тарзи деганда нималарни тушунамиз?
Парҳез — «очлик эълон қилиш» эмас
Кундалик турмушда "озимоқчиман, парҳез қиляпман, умуман нон емаяпман, фақат мева ва салат еяпман" каби жумлаларни тез-тез эшитиб турамиз. Диета (парҳез) деганда кўпчилик инсонларни фикрига "фақат кам калорияли қайнатма, дамлама овқат ...
ОИВ инфекция ва ОИТСнинг бир-биридан фарқи нимада?
ОИВ-инфекцияси - инсон организмидаги вирус бўлиб, аммо касаллик аломатлари ҳали намоён бўлмаган даврдир. Бу даврда инсон вирус ташувчиси ҳисобланади. ОИТС - касалликнинг сўнги босқичи. Бу даврда инсон организми ҳар қандай касалликка ...
Нега суиқасд ҳолати юз беради?
Депрессив бузилишлар психиатрия амалиётидаги энг кўп учрайдиган психопатологик ўзгариш туркумига киради.
Кўкрак бези саратони: унинг олдини қандай олиш мумкин?
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг маълумотларига кўра хавфли ўсма хасталиклари билан касалланиш кўрсаткичлари йилдан-йилга ортиб бормоқда. Жумладан, Европада ҳар йили саратон касаллиги 3,5 миллион нафарга яқин инсонда аниқланиб, шундан 1 миллион нафардан ...
Нима сабабдан 40 ёшдан кейин кўриш ўткирлиги пасаяди?
Фото: "АиФ" 40 ёшдан кейин кўриш ўткирлиги қандай ўзгаради? Ёш ўтган сари кўпчилик инсонларнинг кўрув тизимида жиддий ўзгаришлар бўлади. Яъни инсон узоқ масофадаги буюмларни кўриши сақлансада, яқин масофадаги ...
Қин озодалиги зарурми?
Аёллар жинсий аъзолари идеал баланслашган тизим бўлиб, кўпчилик унинг тозалигига ортиқча қайғуриб юборади. Бу эса кўпинча яхши натижага олиб келмайди. Фото: serpadres.es Инсон организмидаги энг ифлос, инфекция билан ...
Акромегалия ва гигантизм қандай касаллик?
Акромегалия (лотинча acrоss-катта, megalоs-қўл ва оёқ) ва гигантизм (лотинчада -улкан ёки катта) -бу гипофиз бези функциясининг ошиб кетиши натижасида юзага чиқадиган эндокрин касалликлар бўлиб, ўсиш гормонининг организмда кескин ошиб кетиши ...