Инсоннинг бош ва бўйин соҳасида мураккаб аъзони тиклаш амалиёти қандай якун топди?

Сўнгги йилларда мамлакатимизда тиббиёт соҳасида қатор янгиликлар рўй беряпти. Тиббиёт ходимларининг изланишлари сабаб бугунги кунда инсон саломатлигини сақлаш ва даволашда ўзига хос ютуқларга эришилмоқда. Журналист Шуҳрат Исломов ана шундай изланувчан шифокорлардан бири Тошкент врачлар малакасини ошириш институти ўсма касалликлари кафедраси ассистенти, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази бош ва бўйин ўсмалари бўлими илмий раҳбари Отабек Абдураҳмоновнинг тиббиётдаги ютуқларини қаламга олди.

Ҳиқилдоқни узуксимон усти қисмидан олиб ташлаш ва узуксимон тоғайни тил ости суягига фиксация қилиш техник мураккаб жарроҳлик амалиёт тури илк бор мазкур марказда профессор Мирзағолиб Тиллашайхов раҳбарлигида, тиббиёт фанлари доктори Отабек Абдураҳмонов томонидан амалга оширилди.

Аслида ҳиқилдоқни узуксимон усти қисмидан олиб ташлаш ва узуксимон тоғайни тил ости суягига фиксация қилиш жарроҳлик амалиёти биринчи бор 1959 йил Майер, кейинчалик 1974 йилда Пикет томонидан амалиётда қўлланилган. Лекин операция ва ундан кейинги даврда беморларда жуда кўплаб оғир асоратлар кузатилган ва кутилган натижани бермаган. Шу сабабли амалиётда кенг қўлланилмаган.

Кейинчалик Америка, Италия, Германия ҳамда Жанубий кореялик олимлар томонидан ушбу амалиёт тури қайта кўриб чиқилди ва такомиллаштирилди. Ҳозирги кунда ушбу давлатларда мазкур жарроҳлик амалиёти йўлга қўйилган.

— Бу жарроҳлик амалиёти бизда биринчи бор қўлланилаётгани туфайли, жуда ҳаяжонландим, зиммамда жуда катта масъулият борлигини тушунардим, — дейди Отабек Абдураҳмонов.

Ҳозир яна 2 нафар бемор худди шундай амалиёт турига тайёрланмоқда. Шу ўринда айтиб ўтишим керак, бундай мураккаб операцияларни бажаришда доимий кўмак берган устозларим — профессор Кванг Хюн Ким ва профессор Али Мудуновларнинг тавсиялари ва улардан ўрганган тажрибам катта ёрдам берди.

Ҳиқилдоқни узуксимон усти қисмидан олиб ташлаш ва узуксимон тоғайни тил ости суягига фиксация қилиш жарроҳлик амалиётини бажаришдан асосий мақсад ҳиқилдоқнинг вазифаларини, яъни ютинишда ҳимоя, овоз ҳосил қилиш ҳамда нафас олиш хусусиятларини сақлаб қолишдан иборат. Умуман олганда, ушбу амалиётга кўрсатма бўлиб ўсманинг илк босқичлари ва танланган кўрсатма асосида ўсманинг маҳаллий тарқалган босқичларида ҳам қўлланилади. (1-2-босқичдаги ўсма ҳолати). Ҳиқилдоқ боғлам қисми саратони, шунингдек, кейинги (3-босқичдаги ўсма ҳолати) даражадаги ҳиқилдоқ боғлам усти қисми саратони ҳисобланади.

Ушбу амалиёт шу кунгача кенг қўлланилиб келинган ҳиқилдоқни тўлиқ олиб ташлаш (ларингэктомия) амалиётига муқобил жарроҳлик тури бўлиб, бунда ларингэктомиядан фарқли ўлароқ, операциядан кейин доимий трахеостомик ҳаво найча қолмайди ва амалиётдан кейин маълум муддат ўтганидан сўнг ҳиқилдоқнинг барча вазифалари тикланади.

— Ҳиқилдоқ саратони эркакларда аёлларга нисбатан кўп учрайдиган ошқозон, ўпка ва қизилўнгач саратонидан кейин тўртинчи ўринни эгаллайди, — дейди тиббиёт фанлари доктори профессор Мирзағолиб Тиллашайхов. — Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт марказининг охирги беш йиллик статистик маълумотлари бўйича ҳиқилдоқ саратони билан оғриган беморлар сони 2014 йилда 239 тани, 2018 йилда эса 249 тани ташкил қилган. Бундан ташқари, 75 фоиз ҳолларда беморлар малакали тиббий ёрдамга касалликнинг кечки – III ва IV босқичларида мурожаат қилади.

Хавфли ўсмалар сабабли ўлим кўрсаткичи юрак ва қон-томир касалликлари оқибатида келиб чиқувчи ўлим кўрсаткичидан сўнг иккинчи ўринда туради. Бунинг асосий сабаблари нотўғри овқатланиш, тамаки чекиш ва спиртли ичимликларни истеъмол қилиш ҳисобланади. Статистик маълумотларга қараганда, сигарет тутуни таркибида 100 га яқин тўғридан-тўғри саратон чақирувчи кимёвий бирикмалар мавжудлиги исботланган.

Ҳиқилдоқ саратонининг ривожланишига атроф-муҳит ҳавосини ифлослантирадиган тутун, ишлаб чиқариш чанги (анилин бўёқлар, хром ва радий-фаол моддалар), нефтни қайта ишлаш маҳсулотлари, тошкўмир чанги нитрозаминлар, инсектицидлар, тамаки тутунидаги ис гази ва бошқа канцероген моддалар сабаб бўлади. Кимёвий моддаларнинг организмга узоқ вақт таъсир этиши, чекиш, нутқ билан боғлиқ касб эгаларида овознинг зўриқиши касалликнинг ривожига сабаб бўлади.

Бундай касалликка чалинган беморларни даволаш учун 2017-2021 йилларда аҳолига онкологик ёрдам беришни янада ривожлантириш тадбирларини амалга оширишга бюджет маблағларидан 32,5 миллиард сўм ҳамда халқаро молия институтларининг кредит маблағлари ва грантлари ҳисобидан 144,1 миллион АҚШ долларини йўналтириш назарда тутилган.

Ҳозирги кунда дунёнинг аксар мамлакатларида АҚШ, Европа, Корея Республикаси шифокорлари томонидан ишлаб чиқилган ташхис ва даволаш стандартлари ҳамда тавсиялари кенг қўлланилади, чунки уларда келтирилган маълумотлар жуда ишончли бўлиб, узоқ вақт кенг миқёсда олиб борилган илмий тадқиқотлар хулосаларига асосланган. Ўйлайманки, мамлакатимизда ана шу хулосалар асосида илк бор муваффақиятли ўтказилган бундай жарроҳлик амалиёти яқин келажакда кенг қўлланилади ва аҳоли саломатлигини тиклашга хизмат қилади.

 

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

Нима сабабдан 40 ёшдан кейин кўриш ўткирлиги пасаяди?
Фото: "АиФ" 40 ёшдан кейин кўриш ўткирлиги қандай ўзгаради? Ёш ўтган сари кўпчилик инсонларнинг кўрув тизимида жиддий ўзгаришлар бўлади. Яъни инсон узоқ масофадаги буюмларни кўриши сақлансада, яқин масофадаги ...
ОИВ ва сил касаллиги қўшилиб келган ҳолатлар
Одам иммунотанқислик вирусининг аниқланганлигига ҳали ҳеч қанча муддат бўлганлигига қарамасдан, у бутун инсоният учун хавф солиб, ҳозирги кунда бутун дунёни қамраб олганлиги барчамизга аён бўлиб турибди.  
Сил (Туберкулёз) касаллигини дориларга чидамли турлари
Сил касаллиги  юқумли касаллик ҳисобланиб, уни сил таёқчалари (Кох бактерияси) келтириб чиқаради, бу касалликнинг ўзига хослиги сурункали тўлқинсимон кечиши билан бошқа хасталиклардан ажралиб туради.
Сиз ҳар куни тўғри овқатланяпман деб ўйлаяпсизми?
Cиз ҳар куни эрталабки нонуштада нималар истеъмол қиласиз? Ширин чой, сариёғ ва қовурилган тухум дастурхонингиздан ўрин олган, шундайми? Тушликда-чи? Албатта қуюқ таомлардан тановул қиласиз. Кечки нонуштада ҳам оила даврасида ёғлиққина ...
Ёз мавсумида ўткир юқумли ичак касалликлари билан қандай курашилади?
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг маълумотига кўра, дунё бўйича ҳар йили юқумли ичак касалликларига чалинаётганларнинг  70 фоизини 14 ёшгача бўлган болалар ташкил этади. Ёзнинг иссиқ кунлари бошланиши билан  аҳоли орасида ўткир ...
Ис гази нима? У қандай пайдо бўлади ва қандай қилиб организмни заҳарлайди?
Об-ҳавонинг  кескин совиб кетиши туфайли  фуқаролар ўз уйларини турли йўллар билан иситишга  ҳаракат қилишади. Минг афсуски, оддий ҳавфсизлик  қоидаларига риоя қилмаслик аянчли ҳолатларга олиб келиши мумкин.  Турли ёнғинлар, ис газидан ...
Қабзиятга  беэътибор бўлманг!
Қабзият деб бир ҳафта давомида уч мартадан кам ич келишига ёки ўта қаттиқ шаклланган нажас ажралишига ёки нажас констенциясидан қатъий назар дефекациянинг ортиқча кучаниш билан кечишига ёки оз миқдорда ич ...
ОИВ инфекцияли беморлар қандай овқатланиши керак?
ОИВ инфекцияли беморларни тўғри овқатланиши, уларнинг иммун тизимини тиклашга ёрдам беради. Бу инсонлар учун кўп миқдорда овқатланиш ўз ҳаёти учун зарур.
Қандли диабетнинг жарроҳлик асоратлари
Ҳозирги кунларда қандли диабет хасталигининг жарроҳлик асоратлари кўпайиб бормоқда. Бу сурункали эндокринологик хасталик бўлиб, ошқозон ости безидан инсулин миқдорининг кам ажралиб чиқиши ёки умуман ажралмаслиги сабабли келиб чиқадиган хасталикдир. Қандли диебет ...
Сувчечак — хавфли юқумли касаллик
Ҳар йили қиш ва баҳор мавсумларида болалар ўртасида сувчечак касаллиги учрайди.  7 ёшгача бўлган деярли барча болалар шу хасталик билан касалланади. Сувчечак (varicella)-ўткир вирусли инфекция бўлиб, кучсиз интоксикацияга нисбатан хавфсиз кечиши, ...
Акромегалия ва гигантизм қандай касаллик?
Акромегалия (лотинча acrоss-катта, megalоs-қўл ва оёқ) ва гигантизм (лотинчада -улкан ёки катта) -бу гипофиз бези функциясининг ошиб кетиши натижасида юзага чиқадиган эндокрин касалликлар бўлиб, ўсиш гормонининг организмда кескин ошиб кетиши ...
«Бавосирнинг (геморрой) давоси нимада?
Бавосир (геморрой) асосан, ўтириб ишлайдиган ва камҳаракат кишиларни қийнайдиган касалликлардан бири.  У тўғри ичак веналарининг варикоз кенгайиши бўлиб, унинг ички, ташқи ва аралаш турлари мавжуд. Олимларнинг олиб борган тадқиқотлари натижасига ...
Сувараклар-саломатлик учун хавфлими?
Инсон саломатлиги учун суваракларнинг энг катта хавфи шундаки, улар юқумли касалликлар ташувчисидир.
Бачадон бўйни саратони Ўзбекистонда нега кўпаймоқда?
Фото: Cosmopolitan Бачадон бўйни саратони дунёда аёллар орасида энг кенг тарқалган онкологик касалликлардан бири. Ёш аёлларнинг бу хасталикдан ўлиши бўйича Ўзбекистон дунёда тўртинчи ўринга чиқиб олган. Ҳар йили ...
Шамоллаган ҳайдовчи маст ҳайдовчидан ҳам хавфлироқ
Фото: AvtoMoto Куз мавсумидаги авитаминоз аксарият ҳолларда ЎРВИ касалликларига сабаб бўлади. Бундан ташқари аллергия ҳам кўздан ёш оқиши, акса уриш каби аломатлари билан кутилмаганда хуруж қилади. Шу ...