Ўзбеклар дунёда энг носоғлом овқатланувчи миллатлардан экан

Ўзбекистонликлар дунёда энг носоғлом овқатланадиган халқлардан бўлиб чиқди. Кундалик овқатланиш билан боғлиқ касалликлар ва улар сабаб бўлаëтган ўлим сони бўйича дунëнинг 195 давлатида ўтказилган илмий тадқиқот хулосасига кўра¸ бундай ўлим сони бўйича Ўзбекистон дунëда биринчи ўринда турар экан.

Фото: yandex.com

Исроилликлар соғлом (сифатли) овқатланиш бўйича дунёда пешқадам. Ундан кейинги аҳволи дурустроқлар французлар, испанлар ва японлар.

Бу нега муҳим: тадқиқотга кўра йилига ҳар 100 минг ўзбекистонликдан 892 нафари носоғлом овқатланиш билан боғлиқ юрак-қон томир¸ саратон ва диабет 2 каби касалликлар туфайли ҳаëтдан кўз юммоқда.

Чекишдан кўра носоғлом овқатланиш сабабли кўпроқ одам ўлади

Нотўғри овқатланиш сабабли йилига дунёда 11 миллион одам барвақт ҳаётдан кўз юмади. Бу ҳақда нуфузли тадқиқотда келтирилади. Олимларнинг таъкидлашича, нотўғри овқатланиш одамлар ҳаётига чекишдан кўра кўпроқ зомин бўлади. Чекиш сабабли йилига ўртача 8 миллион одам ўлади.

Нимани емасликдан кўра нимани ейишни билиш муҳимроқ

Овқатланиш билан боғлиқ ўлимнинг асосий сабаби фастфуд эмас экан. Ундан ҳам муҳимроқ фактор макро ва микро озуқаларга тўйинган таомларни кам истеъмол қилиш бўлиб чиқаяпти. Шунинг учун ҳам тадқиқотчилар овқатланишда сабзавотлар, мева, ёнғоқ, дуккаклиларни кўпроқ ейишни тарғиб қилишга чақирмоқда.

Тадқиқотда фойдали ва унчалик ҳам фойдали бўлмаган 15 турдаги озиқ-овқатлар ўрганилган. Кўп миқдорда туз, оз миқдорда дуккаклилар, мева-сабзавот ва омега-3 ёғлари истеъмол қилиш риск фактор сифатида олинган.

Шунингдек, кўп миқдорда қайта ишланган гўшт, шакарли ичимликлар, оз миқдорда сут ва кўкат истеъмол қилиш ҳам риск фактор сифатида ўрганилган.

Шакар, трансёғлар соғлиқ учун зарарли экани айни ҳақиқат, бироқ кундалик рационимизда фойдали егуликларнинг йўқлиги ўлимга кўпроқ сабаб бўлади.

Овқатланиш билан боғлиқ касалликлар орасида инфаркт, инсульт ўлимга кўпроқ сабаб бўлади. Ундан кейинги ўринларда саратон ва 2-тур қандли диабет туради.

Тадқиқотнинг кўрсатишича, соғлом овқатланиш дунё бўйлаб ҳар беш ўлимдан биттасининг олдини олишга ёрдам беради. Овқатланиш рациони турли минтақаларда турлича бўлса ҳам, ҳамма жойда кам мева-сабзавот ва кўп туз истеъмол қилиш овқатланиш билан боғлиқ ўлим ҳолатларининг ярмига сабаб бўлади:

  • Меъёрдан ортиқ туз истеъмол қилиш – 3 миллион ўлим.
  • Донли маҳсулотларнинг етишмаслиги – 3 миллион ўлим.
  • Етарли даражада мева емаслик – 2 миллион ўлим.

«Одамларни шакар, туз ва ёғни камайтиришга ундаб келинди. Ҳолбуки, уларга соғлом вариантларни таклиф қилиш керак», – дейди тадқиқотчилар.

“Умуман олганда одамлар алмаштиришга йўқ дейишмайди. Агар улар бир нарсани кўпроқ еса, бошқа нарсани камайтиришади”, – дейди тадқиқот муаллифларидан Ашкан Афшин.

Унинг айтишича, мева, сабзавот, ёнғоқ ва дуккаклилар истеъмол қилиш бўйича юқори ўринда турувчи Ўрта денгиз давлатлари, Ливан, Исроил ва Эрон яхши кўрсаткич қайд этган. Аммо бирорта ҳам давлат аҳолисининг рациони рисоладагидек эмас.

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

Хитойда экзотик ҳайвонларни ейиш одатдагидек давом этмоқдами?
Фото: "УзА" Ҳозирда Хитой дунёдаги иккинчи куч бўлишига қарамай, соғлиқни сақлаш тизими кўрсаткичлари бўйича дунёда 47-ўринни эгаллайди. Хитойни Ғарб давлатлари билан таққослаганда, бундай кўрсаткичлар баъзида унутилади. Ўзининг ...
Қандли диабетга қарши дорилар самарадорлигини аниқлайдиган тест тизими яратилди
Британия Колумбияси универститети ходимларининг хабар беришича, эндиликда диабетик ангиопатияни сунъий қонтомирлар тизими ёрдамида даволаш имкониятиялари кенгаяди. Фото: Google Photos Хабарингиз бўлса, қандли диабет касаллигида қонтомирларининг базал қавати қалинлашади. Бунинг оқибатида ...
Ҳиндистонда шифокорлар хунук дастхати учун жаримага тортилди
Фото: Врачи РФ Ҳиндистоннинг Уттар-Прадеш штати пойтахти Лакхнауда Оллоҳобод округи Олий суди уч нафар шифокорни ёмон дастхати учун 5 минг рупия (тахминан 67 доллар) жаримага тортди, деб хабар ...
Энг соғлом мамлакат номи аниқланди
«The Local»нинг хабар қилишича, Испания энг соғлом мамлакат, дея расман тан олинди. Бу ҳақида pv.uz хабар беради. Фото: pv.uz «Bloomberg» томонидан тузилган дунё мамлакатлари индексига кўра, 2017 йилда олтинчи ...
Қайси қон гуруҳидаги инсонлар кўпроқ коронавирусга мойил?
Фото: PublicDomainPictures, Pixabay.com Хитойлик олимлар томонидан олиб борилган тадқиқотлар асосан қони II гуруҳга мансуб одамлар коронавирусга кўпроқ мойил бўлишини кўрсатмоқда. Бу ҳақдаги илмий мақола Medrxiv сайтида эълон қилинди, ...
Иммунитет нега кучсизлашади?
Нотўғри овқатланиш - томирдаги қон таркибида антитаначалар (иммуноглобулин) бўлиб, улар организмнинг ҳимоя воситаси саналади. Оқсилдан таркиб топган мазкур антитаначалар меъёрда ишлаб чиқарилиши учун таомномада гўшт, тухум, балиқ, сут-қатиқ, ёнғоқ каби ...
Қозоғистонда илк марта сунъий йўл билан туғилган қиз она бўлди
Қозоғистонда илк марта сунъий уруғлантириш (ЭКО) орқали туғилган қиз энди ўзи она бўлган. Ўзбекистонда ҳам сунъий уруғлантиришга рухсат беришмоқчи. Фото: aniq.uz Бундан 22 йил олдин Алеся Шин ана ...
Тиббиёт ходимлари қандай хатоларга йўл қўяди?
Баъзида шифокорларнинг йўл қўйган хато ва камчиликлари ҳақида эшитиб қоламиз. Бундай ҳолатларда, одатда, кўпроқ беморлар азият чекишади. Қуйида мана шундай вазиятларга сабабчи бўлган бир неча ҳолатлар ҳақида сўз юритилади.  Шифокорни судга берган бемор Бундан ...
Эксперт фикри: Коронавирус иссиқ ҳароратда йўқолмайди
Ҳаво ҳароратининг кўтарилиши коронавирус тарқалишини тўхтатиши мумкин деган тахминларни ўринсиз. Худди шундай фикрни Россия Фанлар академиясининг Иқтисодий прогнозлаш институти жамоат саломатлигини таҳлил қилиш ва прогнозлаш лабораторияси бошлиғи, тиббиёт фанлари доктори Борис Ревич илгари ...
Энг хавфли вирус аниқланди
Кишиларнинг энг асосий “қотили” ОИВ, қутуриш ёки безгак вируси эмас, балки гепатит вирусининг турли штаммларидир. Улар ҳар йили 1,3 миллион кишининг ҳаётига зомин бўлади. Бу ҳақда Lancet журналида эълон қилинган ...
Хитойда коронавирусга барҳам бериш муддати маълум қилинди
Хитой коронавирусни енга олади, бу ҳақда ХХРнинг Россиядаги элчиси Чжан Ханьхуэй РФ Давлат думаси вице-спикери Иван Мельников билан учрашувда маълум қилди. Фото: Peng Ziyang/Xinhua/globallookpress.com Элчининг айтишича, Пекин март ...
Қаҳва жигарни цирроздан ҳимоя қилади
Кунига икки бора қаҳва ичилса, бу жигар циррози таҳдидини ҳамда давосиз дарддан ўлиш хавфини икки баробарга камайтиради.
Юзимиздаги “акс-садо”: қош, кўз, бурун ва лабларга қараб ўзимиз ташхис қўямиз
Юзимизда шундай белгилар борки, уларни тўғри "ўқий олиш" орқали сиз организмингизда қандай жараёнлар кечаётганидан бохабар бўлишингиз мумкин. Фото: sympaty.net Қошлар Қош остидаги терининг қизариши — буйраклардаги нохушлик; Ўнг қошдаги чуқур ...
Ортиқча вазндан халос бўлишнинг осон йўли топилди
Копенгаген университети олимлари чидамлиликка жисмоний машқлар, жумладан велосипед ҳайдаш висцерал (ички органларни атрофидаги) ёғ ҳажмининг камайишида муҳим роль ўйновчи ва юрак-томир касалликлари хатарини камайтирувчи интерлейкин-6 синтезида ёрдам беришини аниқлашди.  [caption id="attachment_2429" ...
Саратонга энг бардошли қон гуруҳи аниқланди
Швециянинг Каролинска университети олимлари инсоннинг қон гуруҳи ва онкологик касаллик пайдо бўлиши хавфи ўртасидаги боғлиқликни топишди. Маълум бўлишича, ўсма касалликларига учраш хавфи энг кам тоифа бу — қони иккинчи гуруҳга мансуб ...