Гепатит А га қарши вакцинацияга мажбурлашса, фуқаро қандай йўл тутиши керак?

Гепатит А вакцинаси ҳақидаги ўтган сафарги мақоладан кейин жуда кўп муштарийлардан турли хил таклиф ва саволлар олдик. Уларнинг аксарияти «Нима учун вакцинация бунчалик қиммат?», «Агар фарзандимни гепатит А вакцинасига эмлашга шароитим бўлмаса, мактабгача таълим муассасаси ёки мактаб фарзандимни қабул қилишдан бош тортиши ва вакцинацияга мажбурлаши мумкинми?» деган умумлашган саволлардан иборат бўлди. «Дарё» колумнисти Абдулазизхон Акрамов мана шу муаммоли саволларни бир қадар ўрганиб, уларга жавоблар топишга ҳаракат қилди.

Фото: fsh.uz

Аввало, шуни таъкидлаб ўтиш керакки, эмлаш жараёни жуда кўп ривожланган давлатларда кенг қўлланилиб келаётган ва ўз ижобий таъсирини тасдиқлаган тиббий амалиёт ҳисобланади. Давлат томонидан таъминланадиган ва бола туғилганидан бошлаб маълум тақвим асосида амалга ошириладиган эмлаш ҳеч шубхасиз фойдали жараёндир. Гепатит А вируси ҳам жигар тўқимасини зарарлаши ва, агар касаллик ҳолати юзага келса, бир неча оғир асоратларга олиб келиши ёки тузалгач ҳам умр давомида қайталаниш эҳтимоли бор касалликлар рўйхатига киради. Аслини олиб қаралса, бола касал бўлиб, вакцинага сарфланган моддий маблағдан ошиқроқ маблағ кетиши, бундан ташқари, бола соғлигини йўқотиши олдида ҳозирги гепатит А вакцинаси анча арзон ва самарали. Аммо шуни ҳам эътиборга олиш керакки, аҳолининг ҳаммаси ҳам доимо бу шароит ва маблағга эга бўлмаслиги, бир вазиятда мана шу маблағ ва мажбурлов ҳам оғир туюлиши бор гап.

Нарх масаласига ойдинлик киритиш мақсадида Ўзбекистон бозорига вакцинани олиб кирувчи фирмалардан бири — «Тиббиёт дунёси» МЧЖ билан боғландим.

«Тиббиёт дунёси» МЧЖ раҳбари билан боғланганимда улар мени бажонудил қабул қилди. МЧЖ раҳбари Ўзбекистон тиббиёти ривожига катта ҳисса қўшаётган, хориж тажрибасини жорий қилишда жонбозлик қилаётган савобталаб инсон экан. Барча маълумотлар, хусусан, вакцинани олиб келиш, сақлаш, маҳсулот таннархи, уни етказишга оид маълумотларни очиқ-ойдин тақдим этишди. Ўрганишлар натижасида шунга амин бўлдимки, гепатит А га қарши вакцина нафақат Европа, балки МДҲ давлатлари орасида ҳам Ўзбекистондан арзонроқ экан. Бунга, албатта, юқоридаги ташкилот ташаббуси ва тадбиркорлиги, ишни тўғри ташкил қилингани катта омил бўлиб хизмат қилган.

Қўйиладиган нарх бир қанча харажатлар, хусусан, вакцинани Хитойдаги заводдан олиб келиш, сақлаш, тарқатиш, ишчилар маоши, Фармқўмитадаги текширувлар ва бошқа кўзда тутилмаган харажатлар ҳисобга белгиланишини билиб олдим. Бундан ташқари, ташкилот бир қанча кам таъминланган оилаларга ҳар ойда бепул вакцина қилиб бериб турар экан.

Вакциналаш жараёнига мажбурловчи қарор бор-йўқлигини охиригача аниқлаш мақсадида соғлиқни сақлаш ишонч телефонига қийинчилик билан боғландим. Аммо улар соғлиқни сақлаш бошқармасига, бошқармадан Тошкент шаҳар санитария-эпидемиология маркази ўринбосарига, ундан ташкилотнинг республика бўйича раҳбарига боғландик. Улар бунга ҳеч қандай мажбурловчи қарор ёки қонун йўқлигини, эпидемиология маркази фақат ташвиқот ва тушунтириш ишларини амалга оширишини айтиб ўтди. Бундан ташқари, фепатит А вакцинаси олиб келингач, гепатит билан касалланиш сони кескин тушганини, касалланиш ўчоқлари камайганини статистика орқали маълумот берди.

Хулоса қилиб айтганда, гепатит А вакцинаси касалланиш харажатларидан ва бола келажаги олдида анча арзон. Аммо мажбурловчи бирор қарор йўқ. Агар мажбурланадиган бўлса, фуқаро бемалол адлия вазирлигига, прократура ёки судга мурожаат этиши мумкин.

Муаллиф фикри таҳририят нуқтаи назарига мос келмаслиги мумкин.

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

ЖИНСИЙ ТАРБИЯ: келин-куёвга маслаҳатлар (1-қисм)
Қадимда йигит киши ота бўлса ҳам падарининг ёнида фарзандини «болам» деб айтишга истиҳола қилган. Аёл эса то кўзи ёригунга қадар ота уйига бормаган. Сабаби отасининг, ака-укаларининг ёнида ҳомиладор ҳолатда кўринишни ...
Холециститни гиёҳлар билан даволаш
Холецистит ўт (сафро) пуфагининг яллиғланиши  бўлиб, дунёда энг кўп тарқалган касалликлардан биридир.  Аёллар холециститга эркаклардан кўра 3-4 марта кўп мубтало бўлади.
Рамазон рўзасини тутмаслик жоиз бўлганлар ҳақида
САВОЛ: Сил касалига йўлиққан одамга рўза тутиш машаққатлиги маълум. Шунинг оқибатида ўтган йили ҳам у рўза тута олгани йўқ. У нима қилади?
КОРОНАВИРУС: у қандай касаллик, уни юқтириб олмаслик учун нима қилиш керак? ⠀
2019 йилнинг декабрь ойида Хитойда аввал маълум бўлмаган коронавирус тури аниқланди. Касаллик ўлимгача олиб борадиган юқумли зотилжам ривожланишига олиб келади. Фото: 24 Канал Вирус ҳозиргача кам ўрганилган. Биринчи ...
Давлат санитария-эпидемиология назорати маркази ботулизм касаллиги бўйича эслатма билан чиқди
Фото: mv.org.ua Дастурхондаги озиқ-овқат маҳсулотларини кимдир уйида тайёрласа, кимдир деҳқон бозорларидан, савдо мажмуаларидан, яна кимдир белгиланмаган жойларда савдо қилаётган фуқаролардан сотиб олади. Давлат санитария-эпидемиология назорати маркази хабарига кўра, ...
Сут ичинг! Ёшарасиз!
Ҳаёт тасодифларга тўла. 60 ёшдан ошган отахонлардан бири маҳалла гузаридаги ариқдан сакрайман деб, эҳтиётсизлик туфайли йиқилиб тушди.
Буйрак ёки жигар бўлагини трансплантация қилиш қандай тартибда рухсат этилади?
Яқин қариндошлар орасида буйрак ёки жигар бўлагини трансплантация қилиш тартиби ҳақида вақтинчалик низомга кўра, тирик яқин қариндошлар орасида буйрак ёки жигар бўлагини трансплантация қилишга рухсат этилади. Фото: ...
Хусусий тиббиёт муассасаларида бепул даволаниш мумкинми?
“Соғлиқни сақлаш соҳасида хусусий секторни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Президент қарорига мувофиқ хусусий тиббиёт муассасаларига бир қатор солиқ имтиёзлари тақдим этилган. Мазкур солиқ имтиёзлари натижасида бўшайдиган маблағлар аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож ...
Қўл-оёқ нега музлайди?
Айрим кишиларда тана ҳарорати меъёрида бўлсада, ҳароратли кунларда ҳам совқотиш ҳоллари учраб туради. Ушбу ҳолат тиб тилида "термоампутация" деб юритилади.
Фойдаси бисёр маҳсулот
Жазирама кунлар бошланиши билан боғларимизда ўриклар ғарқ пишади. Каттаю кичик бирдай унинг шифобахш хусусиятидан баҳраманд бўлади. Ўрик нафақат тотли мева, балки саломатликни тикловчи, касалликни даф этувчи малҳамдир. Қадим Хитойда ҳолдан ...
Болангиз тўғри овқатланяптими?
Эрталаб фарзандингиз мактабга отланаётганда аввало уйда пиширилган, таркиби айнимайдиган егуликлардан сумкасига солишга ҳаракат қиласиз. Вазият тақозоси билан бунга имконият бўлмай қолганда қўлига пул бериб, мактаб ошхонасидан бирор нима олиб ейишини маслаҳат берасиз. Шунда ...
ЖИНСИЙ ТАРБИЯ: келин-куёвга маслаҳатлар (2-қисм)
Алпомишзодалар жинсий тарбияси  Ўғил бола туғилганда қуйидаги ҳолатларга эътибор бериш, ўзига хос жинсий тарбиянинг бошланишидир: А) жинсий олат — закарнинг ҳолати, унинг бошчаси, кертмагининг тери билан қисилиб қолган ёки қолмаганлигига, яъни фимоз ...
Ўзбекистонга даволаниш учун неча дона дори воситаларини божхона текширувисиз олиб кириш мумкин?
Қонунчиликка мувофиқ дори воситалари ва тиббий буюмлар жисмоний шахслар томонидан шахсий фойдаланиш учун мўлжалланган бўлса уларни давлат рўйхатидан ўтказмасдан ҳамда божхона расмийлаштирувисиз олиб кириш ва олиб чиқишга рухсат берилади. Бунда миқдор ...
Шифокорлар бешик хусусида
Шифокорлар бешик хусусида аниқ бир тўхтамга келишмаган. Улар бешикни мунозарали мавзу ҳисоблайдилар.
Баҳорги аллергияни бартараф этишда шифокорларнинг оддий тавсиялари
Фото: telegra.ph Баҳорда кўпчилик аллергиядан азият чекади. Буни асосий сабаби ўсимликларни гуллаши натижасида чанглар ажратиб чиқариши. Даволаш жуда қийин бўлган ҳолат, лекин аллергия симптомларини енгиллатиш мумкин. Аллергияга ...