«Даволанишнинг биринчи йўли — антибиотиклар қабул қилиш» деб ўйлаш хато фикр

Нега одамлар антибиотиклар билан даволанишни яхши кўради? Бундан қанчалик фойда бор? Бўлажак шифокор Сарвар Ғаниев бу ҳақда ўз фикр-мулоҳазалари билан ўртоқлашади.

Тан олишимиз керак, ҳар биримизнинг уйимизда ҳеч бўлмаганда бир пачка антибиотик бор. Аммо қишда шамоллашдан азият чекаётганингизда «Даволанишнинг биринчи йўли — антибиотиклар қабул қилиш» деб ўйлаш хато фикр.

Сўнги йилларда микроорганизмларнинг антибиотикларга чидамлилигинг пайдо бўлганлиги резистент штаммлар билан касалланган беморларнинг ўлимига олиб келаётгани аянчли ҳолат.

Антибиотикларга резистентлик  бу микроорганизм штаммларининг битта ёки бир нечта антибиотикларга нисбатан чидамлилиги. Ушбу феномен бактерияларда ўз-ўзидан ёки антибиотиклар таъсирида юз берадиган тасодифий мутациялар натижаси ҳисобланади. Бактерия антибиотик ҳақидаги маълумотни ген даражасида эслаб қолади ва ўзининг авлодларига мерос қилиб ўтказиб беради.

Шундан сўнг бактерия штаммлари антибиотикни нофаол ҳолатга ўтказувчи ферментлар ишлаб чиқаради, антибиотик таъсир қиладиган нишон органеллани ўзгартиради, ҳужайрада антибиотик бузиши керак бўлган метаболизм реакциялари йўналишларини ўзгартиради, ҳужайра қобиғи орқали кирадиган антибиотик ҳужайрада тўпланишини камайтиради. Натижада антибиотикларнингнинг даволовчи таъсири бир неча баробар тушиб кетади ёки бактерияга қарши ҳеч қандай эффект бермайди. Оқибатда даволашнинг иложи бўлмаган инфекция туфайли бемор нобуд бўлади.

Британия тиббиёт журналида эълон қилинган янги тадқиқотда олимлар врачлар томонидан тайинланган антибиотикларнинг самарадорлигини текшириб чиқди.

Антибиотикларнинг қўлланилишига қараб касалликлар уч гуруҳга бўлинди:

1. ҳар доим антибиотиклар қўлланишилишини талаб қиладиган касалликлар;

2. баъзан антибиотиклар қўлланишилишини талаб қиладиган касалликлар;

3. ҳеч қачон антибиотиклар қўлланилмайдиган кассалликлар.

Мутахассисларнинг фикрича, стрептококкли тонзиллит, бактериал пневмония ёки ўпка абсцесси каби касалликлар антибиотикотерапия курсини талаб қилади, шу боис улар биринчи гуруҳдан жой олди.

Иккинчи гуруҳга эса бурун бўшлиғининг яллиғланиши, эмфизема ва пастки нафас йўллари инфекциялари киритилди.

Ниҳоят, антибиотиклар умуман қўлланилиши керак бўлмаган касалликлар категориясига юқори нафас йўллари инфекциялари, астма, аллергик риниткаби касалликлар киритилди.

Шундан сўнг антибиотиклар учун берилган 15 455 834 рецепт ўрганиб чиқилганда, уларнинг 23,2 фоизи учинчи гуруҳга, 35,5 фоизи иккинчи гуруҳга ва фақатгина 12,8 фоизи ҳақиқатан антибиотикотерапияга муҳтож касалликлар эканлиги аниқланди.

Энг қўрқинчли тарафи шундаки, 28,5 фоиз ҳолатда тайинланган антибиотиклар ҳеч қандай асосга эга эмас.

Врачлар нима учун ҳаддан ташқари кўп антибиотикларни тайинлаётгани биз ўйлагандан кўра каттароқ муаммо ҳисобланади.

2014 йилда ўтказилган тадқиқотларга кўра, врачларнинг 50 фоиздан кўпроқ қисмига беморлар антибиотиклар берилишини талаб қилиб босим ўтказгани аниқланган эди.

Худди шу йили ўтказилган бошқа бир тадқиқотда эса врач кун давомида тайинлаётган препаратлари сони ортиб бориши натижасида чарчоқ туфайли бу муаммолар келиб чиқиши айтилганди.

2003 йилда ўтказилган сўровномада врачлар эҳтиёркорлик учун томоқдаги яллиғланиш касалликларини кўп ҳолларда вируслар келтириб чиқаришини ва антибиотиклар бу ерда бефойда эканлигини билган ҳолда, касаллик асоратларидан қочиш мақсадида уларни тайинлашганлигини тан олган.

Чет эл тиббиёти бизникидан кўра ривожланганлигини ва врачлар малакаси ўртасидаги фарқни ва халқимиз ўзини ўзи антибиотиклар билан даволашни яхши кўришини ҳисобга оладиган бўлсак, юқорида келтирилган статистика маълумотлари бизда анчагина қўрқинчли тусга киришини тахмин қилишимиз мумкин.

Шундай экан, фарзандларингиз ва яқинларингизга асоссиз антибиотиклар берманг. Нотўғри тартибда ва дозада қабул қилинган антибиотиклар микроорганизмларнинг уларга бўлган чидамлилигини вужудга келтиради. Ўйламасдан қилган бу ҳаракатингиз келажакда яқинингиз ҳаётдан кўз юмишига сабаб бўлиши мумкин.

Муаллиф фикри таҳририят нуқтаи назарига мос келмаслиги мумкин.

Манба: Daryo.uz

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

Буйрак ёки жигар бўлагини трансплантация қилиш қандай тартибда рухсат этилади?
Яқин қариндошлар орасида буйрак ёки жигар бўлагини трансплантация қилиш тартиби ҳақида вақтинчалик низомга кўра, тирик яқин қариндошлар орасида буйрак ёки жигар бўлагини трансплантация қилишга рухсат этилади. Фото: ...
“Бир ҳафтада оздираман”. Тиббий фирибгарликнинг услубларини биласизми?
Кўчаларда самарали табобат усуллари, тезкор озиш курслари, ҳамма нарсани даволовчи аппаратлар ва хориждан келган жарроҳлар ҳақида эълонларни кўп учратамиз. Лекин бундай эълонларга ишониб бўладими? Фото: Nur.kz Бемор одам ...
Шифокорлар бешик хусусида
Шифокорлар бешик хусусида аниқ бир тўхтамга келишмаган. Улар бешикни мунозарали мавзу ҳисоблайдилар.
«Ибн Сино қасамёди» десак бўлмайдими?
«Гиппократ – қасамёди»да оқ соч шарқ таъсири аждодимиз Зардўшт «Авеста»да акс эттирган тиббиётга хизмат қилувчи ҳакимлар қасамёдининг руҳи мавжуд. 
Бўйин териси ёш кўринсин десангиз…
Фото: TutKnow.ru Бўйин терисини мунтазам тозалаб туринг. Бунда юз терисини тозаловчи воситалардан (совун, кўпикли совун, скраблар) бўйин териси учун ҳам фойдалансангиз бўлади. Бироқ йўриқномасида “ёғли тери учун”, ...
Билиб қўйган яхши
Интернет сайтларидаги маълумотларга кўра: немис тадқиқотчилари чекишнинг беҳисоб салбий оқибатлари қаторига яна иккитасини қўшиш таклифини билдирдилар. 1000 нафар чекувчи ўртасида ўтказилган текширув 17 фоиз кашанда меoёрдагига нисбатан кам ухлаши, ...
Брекет тақишни истамайман…
Тиш қаторининг тўғри бўлиши бу нафақат чиройли табассум, балки соғлом тишлар даракчиси ҳамдир Сиз фақат бугунги кунни ўйламанг, балки 50 ёшда қай ҳолатда бўлишингиз ҳақида фикр юритинг. Бу ёшга бориб, 80 фоиз ...
Тоғрайҳон фойдасини биласизми?
Доришунос Мирзамир Мирзашарипов фойдали дамламалари ҳақида: Ҳайз бошланишидан олдин оғриқ пайдо бўлади, айниқса ҳайз бошланган дастлабки икки кунда аёл қийиналади. Бу ҳолат ҳайз ажралмаси пайдо бўлиши билан бошланиб, то ҳайз ...
Қуёш нури терингизни куйдирдими? Осон ва фойдали даво чоралари!
Ҳар сафар баҳор, ёзда инсонни қийин аҳволга солувчи муаммо пайдо бўлади — кимдир қуёш нуридан ҳимояловчи кўзойнагини ёки лосьонини унутиб қолдиради ва териси ёқимсиз куйишларга дуч келади. Бундай жароҳат бир ...
Жиғилдон қайнаши қандай дарддан дарак
Бу мақола ким учундир қўрқинчли туюлиши мумкин. Бироқ мазкур белгиларни вақтида билиш ҳамма учун фойдали. Уларни диққат билан ўқинг, ана ўшанда илгарироқ билсам бўлар экан, деб афсусланмайсиз. ...
Растаропша — танангизни хасталикдан ҳимоялайди
Растаропшанинг дориворлик хусусиятларини ўрганиш 2000 йиллик тарихга эга. Биринчи марта I-асрда рим врачи, табибшунос Диоскорид Педанийнинг «Доривор воситалар ҳақида»ги илмий асарида растаропшанинг дориворлик хусусиятлари қайд этилган.
Қадоқланган пластик идишлардаги сув хавфсизми?
Бугунги кунда  пластик идишларга қадоқланган сув тоза, хавфсиз кўринишга эга. Аксарият одамлар уни ўта хавфсиз билан, барча эҳтиёжлари учун айнан қадоқланган сувни ишлатишади. Аммо у ҳақиқатан ҳам хавфсизми? Бугунги кунда  қадоқланган ...
Ходим ҳомиладор бўлса уни бўшатиш мумкинми?
Мумкин эмас. Қонунчиликда ҳомиладор ва боласи бор аёллар бир қатор имтиёзлар тақдим этилган. Фото: pravotnosheniya.info Улардан бири ҳомиладор аёллар ва уч ёшга тўлмаган боласи бор аёллар билан тузилган ...
Болаликдан ногирон фарзандларнинг оналари имтиёзли пенсия олиш ҳуқуқига эгами?
«Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги Қонунида Болаликдан ногирон болаларнинг оналарига имтиёзлар белгиланган. Болаликдан ногирон фарзандларнинг оналари уларни саккиз ёшгача тарбиялаган бўлса — иш стажи камида 20 йил бўлган тақдирда умумий белгиланган ...
Мактаб ўқитувчиси ҳар йили мажбурий равишда тиббий кўрикдан ўтиши шартми?
Меҳнат кодексига мувофиқ иш берувчи меҳнат шартномаси тузиш чоғида дастлабки тарзда ва кейинчалик вақти-вақти билан умумтаълим мактаблари, мактабгача тарбия ва бошқа муассасаларнинг бевосита болаларга таълим ёки тарбия бериш билан машғул ...