«Даволанишнинг биринчи йўли — антибиотиклар қабул қилиш» деб ўйлаш хато фикр

Нега одамлар антибиотиклар билан даволанишни яхши кўради? Бундан қанчалик фойда бор? Бўлажак шифокор Сарвар Ғаниев бу ҳақда ўз фикр-мулоҳазалари билан ўртоқлашади.

Тан олишимиз керак, ҳар биримизнинг уйимизда ҳеч бўлмаганда бир пачка антибиотик бор. Аммо қишда шамоллашдан азият чекаётганингизда «Даволанишнинг биринчи йўли — антибиотиклар қабул қилиш» деб ўйлаш хато фикр.

Сўнги йилларда микроорганизмларнинг антибиотикларга чидамлилигинг пайдо бўлганлиги резистент штаммлар билан касалланган беморларнинг ўлимига олиб келаётгани аянчли ҳолат.

Антибиотикларга резистентлик  бу микроорганизм штаммларининг битта ёки бир нечта антибиотикларга нисбатан чидамлилиги. Ушбу феномен бактерияларда ўз-ўзидан ёки антибиотиклар таъсирида юз берадиган тасодифий мутациялар натижаси ҳисобланади. Бактерия антибиотик ҳақидаги маълумотни ген даражасида эслаб қолади ва ўзининг авлодларига мерос қилиб ўтказиб беради.

Шундан сўнг бактерия штаммлари антибиотикни нофаол ҳолатга ўтказувчи ферментлар ишлаб чиқаради, антибиотик таъсир қиладиган нишон органеллани ўзгартиради, ҳужайрада антибиотик бузиши керак бўлган метаболизм реакциялари йўналишларини ўзгартиради, ҳужайра қобиғи орқали кирадиган антибиотик ҳужайрада тўпланишини камайтиради. Натижада антибиотикларнингнинг даволовчи таъсири бир неча баробар тушиб кетади ёки бактерияга қарши ҳеч қандай эффект бермайди. Оқибатда даволашнинг иложи бўлмаган инфекция туфайли бемор нобуд бўлади.

Британия тиббиёт журналида эълон қилинган янги тадқиқотда олимлар врачлар томонидан тайинланган антибиотикларнинг самарадорлигини текшириб чиқди.

Антибиотикларнинг қўлланилишига қараб касалликлар уч гуруҳга бўлинди:

1. ҳар доим антибиотиклар қўлланишилишини талаб қиладиган касалликлар;

2. баъзан антибиотиклар қўлланишилишини талаб қиладиган касалликлар;

3. ҳеч қачон антибиотиклар қўлланилмайдиган кассалликлар.

Мутахассисларнинг фикрича, стрептококкли тонзиллит, бактериал пневмония ёки ўпка абсцесси каби касалликлар антибиотикотерапия курсини талаб қилади, шу боис улар биринчи гуруҳдан жой олди.

Иккинчи гуруҳга эса бурун бўшлиғининг яллиғланиши, эмфизема ва пастки нафас йўллари инфекциялари киритилди.

Ниҳоят, антибиотиклар умуман қўлланилиши керак бўлмаган касалликлар категориясига юқори нафас йўллари инфекциялари, астма, аллергик риниткаби касалликлар киритилди.

Шундан сўнг антибиотиклар учун берилган 15 455 834 рецепт ўрганиб чиқилганда, уларнинг 23,2 фоизи учинчи гуруҳга, 35,5 фоизи иккинчи гуруҳга ва фақатгина 12,8 фоизи ҳақиқатан антибиотикотерапияга муҳтож касалликлар эканлиги аниқланди.

Энг қўрқинчли тарафи шундаки, 28,5 фоиз ҳолатда тайинланган антибиотиклар ҳеч қандай асосга эга эмас.

Врачлар нима учун ҳаддан ташқари кўп антибиотикларни тайинлаётгани биз ўйлагандан кўра каттароқ муаммо ҳисобланади.

2014 йилда ўтказилган тадқиқотларга кўра, врачларнинг 50 фоиздан кўпроқ қисмига беморлар антибиотиклар берилишини талаб қилиб босим ўтказгани аниқланган эди.

Худди шу йили ўтказилган бошқа бир тадқиқотда эса врач кун давомида тайинлаётган препаратлари сони ортиб бориши натижасида чарчоқ туфайли бу муаммолар келиб чиқиши айтилганди.

2003 йилда ўтказилган сўровномада врачлар эҳтиёркорлик учун томоқдаги яллиғланиш касалликларини кўп ҳолларда вируслар келтириб чиқаришини ва антибиотиклар бу ерда бефойда эканлигини билган ҳолда, касаллик асоратларидан қочиш мақсадида уларни тайинлашганлигини тан олган.

Чет эл тиббиёти бизникидан кўра ривожланганлигини ва врачлар малакаси ўртасидаги фарқни ва халқимиз ўзини ўзи антибиотиклар билан даволашни яхши кўришини ҳисобга оладиган бўлсак, юқорида келтирилган статистика маълумотлари бизда анчагина қўрқинчли тусга киришини тахмин қилишимиз мумкин.

Шундай экан, фарзандларингиз ва яқинларингизга асоссиз антибиотиклар берманг. Нотўғри тартибда ва дозада қабул қилинган антибиотиклар микроорганизмларнинг уларга бўлган чидамлилигини вужудга келтиради. Ўйламасдан қилган бу ҳаракатингиз келажакда яқинингиз ҳаётдан кўз юмишига сабаб бўлиши мумкин.

Муаллиф фикри таҳририят нуқтаи назарига мос келмаслиги мумкин.

Манба: Daryo.uz

Дўстларингизга улашинг:

Бошқа хабарлар

КОРОНАВИРУС: у қандай касаллик, уни юқтириб олмаслик учун нима қилиш керак? ⠀
2019 йилнинг декабрь ойида Хитойда аввал маълум бўлмаган коронавирус тури аниқланди. Касаллик ўлимгача олиб борадиган юқумли зотилжам ривожланишига олиб келади. Фото: 24 Канал Вирус ҳозиргача кам ўрганилган. Биринчи ...
Рентген кристаллография қандай фан?
Нобель мукофоти 1901 йилдан то бугунга қадар 923 кишига насиб этган. Совриндорларнинг асосий қисми физика, кимё ва тиббиёт йўналишлари ғолибларидир. Бу бежиз эмас. Ҳозир физика, кимё ва тиббиёт ривожи ҳар бир ...
Асабийликни даволашнинг антиқа усули
Асабийлик – қаттиқ қўрқиш, жиддий хафа бўлиш, руҳий зўриқиш (стресс) ва асабнинг бузилиши бошқа кўпгина касалликлар туғилишига сабаб бўлади.  Салбий таъсири Инсон асабийлашса, мия, жигар, буйрак ва юракка озуқа ташувчи йўллар бўғилади. ...
Ўғил кўриш тадбири ҳақида Ибн Сино маслаҳатлари
Ўғил туғилиши сабаби эр уруғининг иссиқлиги, мўллиги ҳамда жинсий яқинлик хотиннинг ҳайздан пок бўлиш вақтига тўғри келишидадир.
Хусусий тиббиёт муассасалари томонидан кўрсатиладиган бепул тиббий хизматлардан қандай фойдаланиш мумкин?
Президент қарорига мувофиқ хусусий тиббиёт муассасалари 2022 йилнинг 1 январига қадар барча турдаги солиқлар ва давлат мақсадли жамғармаларига мажбурий ажратмалар тўлашдан озод этилган. Бунда бўшаган маблағлар, шу жумладан аҳолининг ижтимоий ҳимояга ...
Бронхиал астма ҳақида сиз билган ва билмаган фактлар
Фото: Obozrevatel Бронхиал астма – жиддий, юқумли бўлмаган сурункали ўпка касаллиги бўлиб, яллиғланиш ва нафас йўлларининг торайиши билан тавсифланади. ✅ Ҳозирги кунда 235 миллионга яқин одам астма касаллигидан ...
ЖИНСИЙ ТАРБИЯ: келин-куёвга маслаҳатлар (2-қисм)
Алпомишзодалар жинсий тарбияси  Ўғил бола туғилганда қуйидаги ҳолатларга эътибор бериш, ўзига хос жинсий тарбиянинг бошланишидир: А) жинсий олат — закарнинг ҳолати, унинг бошчаси, кертмагининг тери билан қисилиб қолган ёки қолмаганлигига, яъни фимоз ...
Нега бола бармоғини сўради?
Ўзи қачондан бошлади бу “қилиғини”? 1 ойликданми, 3 ойликданми ёки 1 ёшга етганидами?... Фото: imom.me Аслида бола ҳали она қорнида эканлигидаёқ бармоқларини сўра бошлайди. Бунга нима сабаб? Албатта ...
Растаропша — танангизни хасталикдан ҳимоялайди
Растаропшанинг дориворлик хусусиятларини ўрганиш 2000 йиллик тарихга эга. Биринчи марта I-асрда рим врачи, табибшунос Диоскорид Педанийнинг «Доривор воситалар ҳақида»ги илмий асарида растаропшанинг дориворлик хусусиятлари қайд этилган.
Сут ичинг! Ёшарасиз!
Ҳаёт тасодифларга тўла. 60 ёшдан ошган отахонлардан бири маҳалла гузаридаги ариқдан сакрайман деб, эҳтиётсизлик туфайли йиқилиб тушди.
(18+) Жинсий алоқа етишмовчилигидан нафақат эркаклар, балки аёллар ҳам азият чекади
Европада ўтказилган сўровномага кўра 45-50 ёшга етмаган аёлларнинг 45% қисми регуляр жинсий ҳаётда яшайди. 30% аёлларда эса жинсий алоқа кам бўлади. Каттароқ ёш категорияларида табиийки бу рақамлар яна бошқача бўлади. [caption ...
Лола Каримова-Тиллаева соғлом нонушта ҳақида сўзлаб берди
Лола Каримова-Тиллаева Instagram’даги саҳифаси орқали севимли нонуштасининг рецепти билан бўлишди. Фото: Новости Узбекистана «Бугунги суҳбатимиз мавзуси нонушта ҳақида. Нонушта қилиш қуйидаги сабабларга кўра жуда муҳимдир: Инсон организми уйқудан кейин ...
Ҳаракат – бу ҳаёт эканлигини қачон англаб етамиз?
Аҳолининг кенг қатламини бадантарбия билан шуғулланишга, турли машқларни мунтазам бажаришга жалб қилиш учун яна қандай йўл тутиш керак? Жисмоний тарбия муҳимлигини кўрсатиш учун ҳаракат – бу ҳаёт эканлигини, ҳаракат қилмаган одам ...
Илон заҳри билан даволаниш мумкинми?
Фото: ZooFirma.ru Бекорга заҳарни заҳар кесади, деб айтишмайди. Илон заҳрининг хасталикларда фойдаси борлиги рост. XIX аср бошларига келибгина тиббиётда илон заҳридан даво мақсадида фойдаланишга рухсат берилган. Қон қуюқлашиши, ...
Хусусий тиббиёт муассасалари томонидан кўрсатиладиган бепул тиббий хизматлардан қандай фойдаланиш мумкин?
Президент қарорига мувофиқ хусусий тиббиёт муассасалари 2022 йилнинг 1 январига қадар барча турдаги солиқлар ва давлат мақсадли жамғармаларига мажбурий ажратмалар тўлашдан озод этилган. Бунда бўшаган маблағлар, шу жумладан аҳолининг ижтимоий ҳимояга ...